Nenkin: Lương hưu Nhật Bản cần biết gì?

Nhận được tờ thông báo mức đóng Nenkin mới mà không hiểu vì sao tăng, hay đang phân vân có nên đóng thêm phí tự nguyện không — đó là tình huống chung của rất nhiều người Việt đang sống ở Nhật, từ du học sinh làm thêm đến kỹ sư, thực tập sinh kỹ năng đặc định.

Nenkin (年金) là hệ thống bảo hiểm hưu trí công của Nhật Bản, vận hành song song hai tầng: Kokumin Nenkin (bảo hiểm hưu trí quốc dân, bắt buộc với mọi cư dân 20-59 tuổi kể cả người nước ngoài) và Kosei Nenkin (bảo hiểm hưu trí phúc lợi, dành cho người làm công ty). Từ tháng 4/2026, nhiều con số quan trọng đã thay đổi: mức đóng, mức nhận, mốc thu nhập khi vừa đi làm vừa lãnh lương hưu, và cả cách tính tiền hoàn trả khi về nước.

Bài này tổng hợp các con số mới nhất tính đến 06/07/2026, giải thích ai phải đóng, đóng bao nhiêu, khi nào được nhận, và những thay đổi cụ thể ảnh hưởng trực tiếp đến người Việt tại Nhật — từ thực tập sinh sắp về nước đến người đang cân nhắc đóng iDeCo.

Tóm tắt nhanh

• Mức đóng Kokumin Nenkin năm tài khóa 2026 (04/2026-03/2027) là 17.920 yên/tháng, tăng 410 yên so với 2025; dự kiến 2027 tiếp tục lên 18.290 yên/tháng
• Lương hưu cơ bản đầy đủ từ 04/2026 là 847.300 yên/năm (khoảng 70.608 yên/tháng), tăng 1,9% so với 2025 theo công bố của MHLW
• Điều kiện tối thiểu để nhận lương hưu vẫn là 10 năm (120 tháng) đóng/miễn đóng cộng dồn — không cần đủ 25 năm như trước 2017
• Từ 04/2026, Dattai Ichijikin (tiền hoàn trả khi rời Nhật) tính tối đa 96 tháng (8 năm) thay vì 60 tháng, có lợi cho thực tập sinh và lao động kỹ năng đặc định
• Mốc Zaishoku Rourei Nenkin (giới hạn thu nhập khi vừa đi làm vừa nhận lương hưu) nâng lên 65 vạn yên/tháng từ 04/2026, giúp người cao tuổi đi làm thêm giữ được nhiều lương hưu hơn

Nenkin là gì và ai bắt buộc phải tham gia

• Thông tin xác minh: 06/07/2026
• Mức đóng Kokumin Nenkin 2026: 17.920 yên/tháng
• Lương hưu cơ bản đầy đủ (04/2026): 847.300 yên/năm
• Tỷ lệ đóng Kosei Nenkin: 18,3% lương (chia đôi công ty-người lao động)
• Điều kiện tối thiểu nhận lương hưu: 120 tháng (10 năm)

Nenkin (年金) là hệ thống bảo hiểm hưu trí công lập của Nhật Bản, hoạt động theo mô hình hai tầng bắt buộc gần như toàn dân — kể cả người nước ngoài cư trú hợp pháp. Nhiều người Việt mới sang Nhật thường nhầm đây là khoản 'thuế' vô ích, nhưng thực chất đây là bảo hiểm dài hạn: vừa để nhận lương hưu tuổi già, vừa bảo vệ trong trường hợp tàn tật (Shougai Nenkin) hoặc tử vong (Izoku Nenkin) — dù phần tử tuất cho người nước ngoài có điều kiện phức tạp hơn.

• Kokumin Nenkin (国民年金 — Bảo hiểm hưu trí quốc dân): bắt buộc với mọi cư dân đăng ký tại Nhật từ 20 đến 59 tuổi, bao gồm du học sinh, thực tập sinh, người tự do nghề nghiệp (freelance), người thất nghiệp. Đây là tầng nền — ai cũng phải tham gia dù có đi làm công ty hay không.
• Kosei Nenkin (厚生年金 — Bảo hiểm hưu trí phúc lợi): áp dụng cho người làm việc tại công ty có ký hợp đồng lao động chính thức (seishain) hoặc bán thời gian đủ điều kiện về giờ làm. Đây là tầng cộng thêm, đóng dựa trên lương thực tế, mức hưởng khi về già cũng cao hơn nhiều so với chỉ có Kokumin Nenkin.
• Người làm công ty tham gia Kosei Nenkin thì đương nhiên cũng được tính là đã tham gia Kokumin Nenkin (gọi là Dai 2 Gou Hihokensha — người tham gia diện 2), không phải đóng riêng hai khoản.
• Vợ/chồng không đi làm của người tham gia Kosei Nenkin (thu nhập dưới ngưỡng quy định) thuộc diện 3 (Dai 3 Gou Hihokensha) — không phải tự đóng phí Kokumin Nenkin.

Mức đóng bảo hiểm năm tài khóa 2026 — con số cụ thể

Đây là phần nhiều người Việt quan tâm nhất vì ảnh hưởng trực tiếp đến tiền lương thực nhận hàng tháng. Nihon Nenkin Kiko (Cục Bảo hiểm Hưu trí Nhật Bản, viết tắt JPS hay Nenkin Kiko) công bố mức đóng Kokumin Nenkin được điều chỉnh mỗi năm tài khóa theo chỉ số giá tiêu dùng và tiền lương thực tế.

Với Kosei Nenkin, vì công ty trả một nửa nên người lao động không cảm nhận rõ mức tăng theo năm như Kokumin Nenkin — khoản 9,15% được trừ thẳng vào lương theo bảng lương tiêu chuẩn (Hyoujun Hoshuu Getsugaku), tính lại mỗi năm dựa trên lương thực nhận tháng 4-6.

Điều kiện để nhận lương hưu tuổi già

Điều kiện tiên quyết để được nhận Rourei Kiso Nenkin (lương hưu cơ bản tuổi già) là phải có tối thiểu 120 tháng (10 năm) thời gian đóng bảo hiểm hưu trí cộng dồn — bao gồm cả thời gian được miễn đóng (menjo) hoặc hoãn đóng đặc biệt cho sinh viên (gakusei noufu tokurei). Mốc 10 năm này đã được rút ngắn từ 25 năm theo cải cách năm 2017 và vẫn giữ nguyên đến hiện tại.

• Thời gian đóng của Kokumin Nenkin và Kosei Nenkin được cộng dồn với nhau — không tính riêng biệt. Nếu bạn từng làm freelance 3 năm rồi chuyển sang công ty đóng Kosei Nenkin 8 năm, tổng cộng 11 năm đã đủ điều kiện.
• Thời gian được miễn phí (toàn phần hoặc một phần) vẫn được tính vào 120 tháng, dù mức lương hưu nhận về sau sẽ thấp hơn so với đóng đầy đủ.
• Người nước ngoài từng đóng Nenkin ở Nhật nhưng chuyển sang nước khác trước đủ 10 năm, nếu không đủ điều kiện nhận lương hưu, có quyền xin Dattai Ichijikin (tiền hoàn trả một lần) khi rời Nhật vĩnh viễn — xem chi tiết ở phần dưới.
• Lương hưu cơ bản đầy đủ (đóng đủ 480 tháng = 40 năm) áp dụng từ 04/2026 là 847.300 yên/năm, tương đương khoảng 70.608 yên/tháng — mức này tăng 1,9% so với năm 2025 theo công bố điều chỉnh của MHLW cho năm tài khóa Reiwa 8. Nếu đóng ít hơn 480 tháng, mức nhận sẽ tính theo tỷ lệ tương ứng.

Cần phân biệt rõ: lương hưu quốc dân (cơ bản) tăng 1,9%, còn lương hưu phúc lợi (Kosei Nenkin, dành cho người có thời gian làm công ty) tăng 2,0% cho năm tài khóa 2026 so với 2025 — đây là hai tỷ lệ điều chỉnh khác nhau do MHLW công bố chính thức, không nên nhầm lẫn khi tự tính.

Quy trình kiểm tra và xử lý khi không đóng đủ (miễn, hoãn, đóng bù)

1. Kiểm tra tình trạng đóng hiện tại: Đăng nhập Nenkin Net (dịch vụ trực tuyến của Nihon Nenkin Kiko) bằng mã số Kiso Nenkin Bangou (ghi trên sổ Nenkin Techo hoặc thẻ Nenkin) để xem lịch sử đóng, số tháng đã tích lũy.
2. Nộp đơn xin miễn hoặc hoãn đóng nếu thu nhập thấp: Nếu là sinh viên, dùng chế độ Gakusei Noufu Tokurei (hoãn đóng đặc biệt cho sinh viên) nộp tại quầy phường/thị trấn (Yakusho) hoặc Nenkin Jimusho gần nhất, kèm giấy xác nhận đang học và giấy tờ thu nhập.
3. Theo dõi thời hạn đóng bù (tsuinou): Phần đã được miễn hoặc hoãn có thể đóng bù (追納) trong vòng 10 năm kể từ tháng được miễn, để mức lương hưu về sau không bị giảm. Sau 2 năm kể từ thời điểm miễn, đóng bù sẽ phải cộng thêm phụ phí (kasan).
4. Rà soát lại mỗi khi thay đổi tư cách lưu trú hoặc việc làm: Khi chuyển từ du học sinh sang đi làm chính thức, hoặc đổi từ Kokumin Nenkin sang Kosei Nenkin, cần thông báo với công ty và tự kiểm tra Nenkin Techo/thẻ My Number để đảm bảo không bị gián đoạn thời gian đóng.

Thay đổi lớn từ luật cải cách 2025-2026 ảnh hưởng đến người Việt

Luật cải cách chế độ lương hưu (年金制度改正法) được ban hành ngày 20/06/2025, có hiệu lực theo từng giai đoạn, phần lớn bắt đầu từ 01/04/2026. Dưới đây là những điểm tác động trực tiếp và cụ thể nhất đến cộng đồng người Việt tại Nhật.

• Nâng mốc Zaishoku Rourei Nenkin: người đã nghỉ hưu nhưng vẫn đi làm thêm, nếu tổng lương + lương hưu Kosei Nenkin vượt mốc quy định thì bị cắt giảm phần lương hưu. Trước cải cách mốc này là 51 vạn yên/tháng, từ 04/2026 chính thức nâng lên 65 vạn yên/tháng — nghĩa là người cao tuổi có thể làm thêm với thu nhập cao hơn nhiều mà không lo bị trừ lương hưu.
• Xóa bỏ 'bức tường 106 vạn yên': mở rộng diện bắt buộc tham gia Kosei Nenkin cho lao động bán thời gian (part-time, arbeit) tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, triển khai theo lộ trình từ 2026. Nhiều người Việt làm thêm tại combini, nhà hàng, xưởng nhỏ trước đây không phải đóng Kosei Nenkin vì công ty dưới quy mô quy định — nay diện áp dụng sẽ dần mở rộng.
• Thay đổi Dattai Ichijikin (tiền hoàn trả một lần khi rời Nhật): từ 01/04/2026, số tháng đóng bảo hiểm tối đa được dùng để tính tiền hoàn trả nâng từ 60 tháng (5 năm) lên 96 tháng (8 năm). Thay đổi này được thiết kế để phù hợp với lộ trình thực tập sinh kỹ năng đặc định mới — Ikusei Shuro (đào tạo, tối đa 3 năm) cộng Tokutei Ginou số 1 (tối đa 5 năm) = 8 năm. Trước đây nhiều thực tập sinh làm việc 6-7 năm chỉ được tính tối đa 5 năm khi tính tiền hoàn trả, nay được tính đủ.
• Cải cách lương hưu tuất (Izoku Nenkin) nhằm xóa khoảng cách quyền lợi nam-nữ sẽ triển khai theo lộ trình, nhưng bắt đầu từ tháng 4/2028 — chưa áp dụng trong năm 2026, nhiều nguồn tin nhầm lẫn đưa vào mốc 2026 nên cần lưu ý phân biệt.

iDeCo — cải cách sắp tới từ 01/12/2026

iDeCo (quỹ hưu trí đóng góp cá nhân, tên đầy đủ là kojin-gata kakutei kyoshutsu nenkin) là kênh tiết kiệm hưu trí tự nguyện, tách biệt với Nenkin bắt buộc, nhưng nhiều người Việt có thu nhập ổn định tại Nhật cân nhắc tham gia để giảm thuế và tăng khoản để dành khi về già. Một đợt cải cách lớn sẽ có hiệu lực từ 01/12/2026.

• Nâng độ tuổi được phép tham gia/tiếp tục đóng góp: từ dưới 65 tuổi lên dưới 70 tuổi, với điều kiện chưa nhận lương hưu cơ bản tuổi già hoặc trợ cấp tuổi già của iDeCo. Đây là thay đổi có lợi cho người muốn kéo dài thời gian tích lũy.
• Nâng hạn mức đóng góp hàng tháng: người tham gia diện 1 (tự doanh, freelance) lên 7,5 vạn yên/tháng; diện 2 (người làm công ty có tham gia Kosei Nenkin) lên 6,2 vạn yên/tháng.
• Vì đây là thay đổi có hiệu lực từ cuối năm 2026, người đang cân nhắc mở tài khoản iDeCo nên tìm hiểu kỹ tại công ty chứng khoán hoặc ngân hàng đang cung cấp dịch vụ này, và xác nhận lại điều kiện áp dụng cụ thể cho diện tư cách lưu trú của mình trước khi đăng ký.

Mẹo thực tế và lỗi thường gặp

• Giữ lại Nenkin Techo (sổ bảo hiểm hưu trí) hoặc ghi nhớ mã Kiso Nenkin Bangou ngay cả khi về nước — nếu sau này quay lại Nhật làm việc, mã số này giúp nối tiếp thời gian đóng cũ thay vì bắt đầu lại từ đầu.
• Khi chuyển việc, đặc biệt từ công ty này sang công ty khác có khoảng trống vài tuần/tháng, nhớ kiểm tra xem khoảng trống đó có bị chuyển về diện Kokumin Nenkin và phải tự đóng không — nhiều người Việt bị truy thu phí do không để ý giai đoạn chuyển tiếp này.
• Nếu định nộp hồ sơ xin Dattai Ichijikin sau khi về nước, phải nộp trong vòng 2 năm kể từ ngày rời khỏi Nhật (mất tư cách lưu trú tại Nhật) — nộp muộn sẽ mất quyền nhận. Hồ sơ gửi qua bưu điện đến Nihon Nenkin Kiko sau khi đã xuất cảnh, kèm bản sao hộ chiếu có dấu xuất cảnh, sổ ngân hàng nhận tiền, Nenkin Techo.
• Số tiền Dattai Ichijikin bị khấu trừ thuế thu nhập 20,42% ngay khi chi trả; người nhận có quyền làm thủ tục hoàn thuế (kakutei shinkoku) sau đó qua người đại diện thuế (nouzei kanrinin) tại Nhật để lấy lại phần thuế đã khấu trừ nếu đủ điều kiện.
• Đừng nhầm Kokumin Nenkin với Kokumin Kenko Hoken (bảo hiểm y tế quốc dân) — đây là hai loại bảo hiểm khác nhau, đóng riêng, thông báo riêng, dễ gây nhầm lẫn cho người mới sang Nhật vì tên gọi gần giống nhau.

Việc cần làm để quản lý Nenkin của bạn

1. Kiểm tra sổ Nenkin Techo hoặc ứng dụng Nenkin Net xem số tháng đã đóng — cần tối thiểu 120 tháng (10 năm) mới đủ điều kiện nhận lương hưu cơ bản
2. Nếu đang miễn/hoãn đóng Kokumin Nenkin, xác nhận thời hạn miễn và cân nhắc đóng bù (tsuinou) trong vòng 10 năm để không mất quyền lợi
3. Tính toán xem có nên đóng thêm phí tự nguyện 400 yên/tháng (Fuka Hoken) để tăng lương hưu về sau không
4. Nếu sắp về nước, kiểm tra số tháng đã đóng bảo hiểm để ước tính Dattai Ichijikin (tối đa tính đến 96 tháng từ 04/2026)
5. Nếu vẫn đi làm sau khi nhận lương hưu, theo dõi tổng thu nhập (lương + lương hưu) so với mốc 65 vạn yên/tháng để tránh bị cắt giảm Zaishoku Rourei Nenkin
6. Nếu làm bán thời gian ở công ty vừa và nhỏ, hỏi phòng nhân sự xem công ty có thuộc diện mở rộng bảo hiểm bắt buộc theo lộ trình xóa bỏ 'bức tường 106 vạn yên' không
7. Cân nhắc mở tài khoản iDeCo hoặc điều chỉnh mức đóng trước khi quy định mới có hiệu lực từ 01/12/2026

Câu hỏi thường gặp

Không đóng đủ 10 năm Nenkin thì có mất trắng tiền đã đóng không?

Không hẳn mất trắng, nhưng sẽ không nhận được lương hưu cơ bản tuổi già (Rourei Kiso Nenkin) vì điều kiện tối thiểu là 120 tháng (10 năm) đóng hoặc miễn đóng cộng dồn. Nếu bạn rời Nhật vĩnh viễn mà chưa đủ 10 năm, khoản đã đóng có thể chuyển thành Dattai Ichijikin (tiền hoàn trả một lần) — từ 04/2026 số tháng tối đa được tính đã nâng lên 96 tháng (8 năm), nên số tiền hoàn trả có thể cao hơn trước.

Mức đóng Kokumin Nenkin năm 2026 là bao nhiêu, tăng so với 2025 thế nào?

Từ 04/2026 đến 03/2027 (năm tài khóa Reiwa 8), mức đóng là 17.920 yên/tháng, tăng 410 yên so với mức 17.510 yên/tháng của năm 2025. Nihon Nenkin Kiko cũng đã công bố mức dự kiến năm 2027 là 18.290 yên/tháng, nên xu hướng tăng dần sẽ còn tiếp diễn.

Tiền hoàn trả khi về nước (Dattai Ichijikin) tính như thế nào sau thay đổi 2026?

Từ 01/04/2026, số tháng đóng bảo hiểm tối đa được dùng để tính Dattai Ichijikin nâng từ 60 tháng lên 96 tháng, phù hợp với lộ trình thực tập sinh kỹ năng đặc định (Ikusei Shuro 3 năm cộng Tokutei Ginou số 1 tối đa 5 năm). Nghĩa là nếu bạn đóng bảo hiểm 6-8 năm trước khi về nước, phần đóng vượt 5 năm trước đây bị bỏ qua, nay được tính thêm vào công thức hoàn trả — số tiền nhận về sẽ cao hơn đáng kể so với quy định cũ.

Đi làm sau khi nhận lương hưu có bị cắt tiền không?

Có, theo cơ chế Zaishoku Rourei Nenkin. Từ 04/2026, mốc để bị giảm trừ lương hưu đã nâng lên 65 vạn yên/tháng (tính tổng lương tiêu chuẩn cộng lương hưu Kosei Nenkin), cao hơn nhiều so với mốc 51 vạn yên trước cải cách. Nghĩa là người cao tuổi đi làm thêm có thể giữ được nhiều lương hưu hơn trước khi bị trừ.

Người Việt làm bán thời gian ở Nhật có bắt buộc tham gia Kosei Nenkin không?

Tùy quy mô công ty và số giờ làm. Luật cải cách 2025 đang xóa dần 'bức tường 106 vạn yên' — mở rộng diện bắt buộc tham gia bảo hiểm xã hội/lương hưu phúc lợi cho lao động bán thời gian tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ theo lộ trình từ 2026. Nên hỏi trực tiếp phòng nhân sự công ty xem quy mô công ty đã thuộc diện áp dụng chưa, vì lộ trình được triển khai theo từng nhóm quy mô doanh nghiệp.

Bài viết dựa trên dữ liệu chính thức từ Nihon Nenkin Kiko và MHLW tính đến 06/07/2026. Vì chính sách lương hưu Nhật Bản thay đổi theo từng năm tài khóa, người đọc nên xác nhận lại số liệu mới nhất tại chi nhánh Nenkin Jimusho hoặc trang web chính thức www.nenkin.go.jp trước khi ra quyết định quan trọng.