Đầu tư chứng khoán Nhật Bản: Bắt đầu từ đâu?

Tóm tắt nhanh

• NISA mới (từ 01/01/2024) có 2 khung song song: Tsumitate Toshi Waku (1,2 triệu yên/năm) và Chojo Toshi Waku (2,4 triệu yên/năm), miễn thuế trọn đời không giới hạn thời gian
• Hạn mức nắm giữ trọn đời tối đa 18 triệu yên, trong đó khung tăng trưởng không vượt quá 12 triệu yên
• Người Việt chỉ cần Zairyu Card còn hạn từ 3 tháng và đăng ký My Number là mở được tài khoản tại SBI Securities hay Rakuten Securities
• Tài khoản thường (tokutei/ippan kouza) chịu thuế 20,315% trên lãi vốn và cổ tức; tài khoản NISA thì 0% và không phải khai thuế
• Nếu về nước hẳn, tài khoản NISA sẽ bị đóng — trừ khi nộp đơn xin tiếp tục miễn thuế trước khi xuất cảnh (áp dụng cho trường hợp đi công tác theo lệnh công ty)

NISA là gì và vì sao đây là điểm bắt đầu hợp lý nhất

• Chế độ NISA áp dụng: Từ 01/01/2024, đang hiệu lực
• Hạn mức Tsumitate Toshi Waku: 1,2 triệu yên/năm
• Hạn mức Chojo Toshi Waku: 2,4 triệu yên/năm
• Tổng hạn mức năm (2 khung): 3,6 triệu yên/năm
• Hạn mức trọn đời: 18 triệu yên (khung tăng trưởng tối đa 12 triệu yên)
• Thuế tài khoản thường: 20,315% trên lãi vốn/cổ tức

NISA (viết tắt của Nippon Individual Savings Account) không phải một sản phẩm đầu tư mà là một loại tài khoản miễn thuế do Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản (FSA) quản lý. Với người Việt đang đi làm hoặc du học tại Nhật, đây gần như luôn là bước đầu tiên nên làm trước khi nghĩ đến bất kỳ hình thức đầu tư nào khác, vì lợi ích thuế của nó rất cụ thể chứ không phải quảng cáo suông.

Từ 01/01/2024, Nhật Bản áp dụng chế độ NISA mới thay thế hoàn toàn cơ chế cũ (vốn có giới hạn 5 năm hoặc 20 năm tùy loại tài khoản). Chế độ mới gồm hai khung đầu tư có thể dùng song song trong cùng một tài khoản:

• Tsumitate Toshi Waku (つみたて投資枠 — khung tích lũy định kỳ): dành cho việc mua quỹ đầu tư (投資信託) theo phương thức tích lũy hàng tháng, hạn mức tối đa 1,2 triệu yên/năm. Danh mục sản phẩm được FSA sàng lọc kỹ, chủ yếu là quỹ chỉ số chi phí thấp.
• Chojo Toshi Waku (成長投資枠 — khung đầu tư tăng trưởng): phạm vi rộng hơn, cho phép mua cổ phiếu lẻ, ETF, một số quỹ đầu tư không đủ điều kiện vào khung Tsumitate, hạn mức tối đa 2,4 triệu yên/năm.
• Nếu dùng cả hai khung trong cùng một năm, tổng số tiền được đầu tư miễn thuế có thể lên tới 3,6 triệu yên/năm.

Điểm khác biệt lớn nhất so với chế độ cũ: thời gian miễn thuế bây giờ là vô thời hạn. Trước đây nhà đầu tư phải lo tính toán khi nào hết hạn 5 năm hay 20 năm để bán tài sản tránh bị đánh thuế phần lãi phát sinh sau đó — quy định này đã bị bãi bỏ hoàn toàn. Ngoài ra, hạn mức nắm giữ trọn đời là 18 triệu yên (trong đó khung tăng trưởng không được vượt quá 12 triệu yên trong tổng đó), và khi bán ra một phần tài sản, hạn mức tính theo giá vốn (không phải giá thị trường) sẽ được khôi phục vào năm sau để tái sử dụng — nghĩa là NISA không phải dùng một lần rồi hết mà là một hạn mức có thể xoay vòng theo thời gian.

So với tài khoản chứng khoán thông thường (tokutei kouza hoặc ippan kouza), nơi lãi vốn và cổ tức bị đánh thuế 20,315% (15% thuế thu nhập quốc gia + 0,315% thuế phục hưng đặc biệt + 5% thuế cư trú theo quy định của Cơ quan Thuế Quốc gia NTA), toàn bộ lãi phát sinh trong tài khoản NISA được miễn thuế 0% và không cần khai thuế (kakutei shinkoku). Đây là lý do vì sao gần như mọi lời khuyên tài chính cá nhân ở Nhật đều bắt đầu bằng câu: mở NISA trước, nếu còn dư tiền mới tính đến tài khoản thường.

Điều kiện để người Việt mở tài khoản chứng khoán tại Nhật

Không có rào cản pháp lý riêng cho người nước ngoài trong việc mở tài khoản chứng khoán hay tài khoản NISA tại Nhật — kỹ sư, thực tập sinh kỹ năng, du học sinh có tư cách lưu trú hợp lệ đều mở được. Tuy nhiên có hai điều kiện bắt buộc mà các công ty chứng khoán như SBI Securities kiểm tra rất chặt:

• Thẻ lưu trú (Zairyu Card) hoặc Giấy chứng nhận vĩnh trú đặc biệt còn hạn sử dụng từ 3 tháng trở lên tính từ ngày nộp hồ sơ — nếu thẻ sắp hết hạn trong vòng 3 tháng, hồ sơ sẽ bị từ chối hoặc yêu cầu bổ sung thẻ mới.
• Mã số cá nhân My Number (マイナンバー) — bắt buộc khai báo, không có ngoại lệ. Nếu chưa có thẻ My Number vật lý, có thể dùng Tsuchisho (thông báo My Number bằng giấy) kèm giấy tờ tùy thân khác, nhưng để thuận tiện lâu dài nên đổi sang thẻ My Number càng sớm càng tốt.
• Địa chỉ cư trú tại Nhật đã đăng ký tại tòa thị chính (juminhyo) khớp với thông tin trên hồ sơ mở tài khoản.

Về việc chọn công ty chứng khoán, hai cái tên phổ biến nhất với cộng đồng người Việt là SBI Securities và Rakuten Securities, cả hai đều là công ty chứng khoán trực tuyến (không cần đến quầy giao dịch, mọi thứ làm qua app/web). Từ ngày 30/09/2023, SBI Securities áp dụng chính sách Zero Kakumei (ゼロ革命) — miễn 100% phí giao dịch cổ phiếu trong nước (cả mua/bán, cả giao dịch thường và giao dịch ký quỹ) cho khách hàng dùng Internet Course và đăng ký nhận thông báo điện tử thay vì gửi thư giấy. Từ năm 2024, chính sách này còn mở rộng sang cổ phiếu Mỹ và ETF nước ngoài (Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore) trong tài khoản NISA — cũng về 0 yên phí giao dịch. Rakuten Securities có chính sách tương tự thông qua gói Zero Course. Tính đến 06/07/2026, cả hai chính sách này vẫn đang áp dụng.

Quy trình mở tài khoản và bắt đầu đầu tư — từng bước

1. Chọn công ty chứng khoán: So sánh SBI Securities và Rakuten Securities về giao diện app, số lượng quỹ đầu tư trong khung Tsumitate, và chương trình tích điểm (SBI có thể tích điểm V-Point/Ponta, Rakuten tích điểm Rakuten Point khi mua bằng thẻ tín dụng liên kết). Với người mới, sự khác biệt về phí gần như bằng 0 nên có thể chọn theo hệ sinh thái đang dùng sẵn.
2. Đăng ký hồ sơ online: Truy cập trang chủ công ty chứng khoán, chọn mở đồng thời tài khoản giao dịch chứng khoán (tokutei kouza — genzen choshu, khấu trừ thuế tại nguồn) và tài khoản NISA trong cùng một lần đăng ký. Tải ảnh chụp Zairyu Card (hai mặt) và khai My Number.
3. Chờ xét duyệt và nhận thông tin đăng nhập: Thời gian xét duyệt thường 3-7 ngày làm việc. Công ty chứng khoán sẽ gửi mã số tài khoản và mật khẩu tạm thời qua email hoặc thư bảo mật, tùy đã đăng ký nhận điện tử hay giấy.
4. Nạp tiền vào tài khoản: Chuyển khoản từ tài khoản ngân hàng Nhật (ví dụ Yucho Ginko, SMBC, MUFG) vào tài khoản chứng khoán. Một số công ty cho phép liên kết trực tiếp ngân hàng để nạp tiền tức thời không mất phí (SBI liên kết Sumishin SBI Net Bank, Rakuten liên kết Rakuten Bank).
5. Thiết lập lệnh mua định kỳ trong khung Tsumitate: Chọn quỹ đầu tư (thường là quỹ chỉ số theo TOPIX, Nikkei 225, hoặc chỉ số toàn cầu như MSCI ACWI/S&P500 phiên bản quỹ nội địa Nhật), thiết lập số tiền trích tự động hàng tháng, hệ thống sẽ tự mua vào một ngày cố định mỗi tháng.
6. Theo dõi và tái cân bằng hằng năm: Kiểm tra lại tỷ trọng danh mục, hạn mức đã dùng trong năm (đối chiếu với 1,2 triệu yên của Tsumitate hoặc 2,4 triệu yên của Chojo) để tránh vượt hạn mức hoặc bỏ lỡ phần chưa dùng hết.

Chi phí thực tế khi đầu tư chứng khoán tại Nhật

Một trong những rào cản tâm lý lớn nhất của người mới là sợ phí giao dịch ăn mòn lợi nhuận. Thực tế tại Nhật hiện nay, phí giao dịch cổ phiếu trong nước gần như bằng 0 nếu chọn đúng công ty và gói dịch vụ.

Chi phí đáng kể nhất trên thực tế không phải phí giao dịch mà là phí quản lý quỹ (tín thác báo thù, cách gọi trong tiếng Nhật là shintaku hoshu) — khoản phí trừ âm thầm mỗi ngày từ giá trị tài sản ròng của quỹ, người đầu tư không nhìn thấy trực tiếp nhưng ảnh hưởng đến lợi nhuận dài hạn. Khi chọn quỹ trong khung Tsumitate, nên ưu tiên quỹ có mức phí quản lý thấp, vì chênh lệch 0,3-0,5%/năm cộng dồn 20-30 năm có thể tạo ra khác biệt lớn về tổng tài sản cuối kỳ.

Lỗi thường gặp khiến người Việt mất quyền lợi thuế hoặc bị phạt oan

• Nhầm lẫn giữa hạn mức năm và hạn mức trọn đời: nhiều người tưởng 1,2 triệu yên/năm của Tsumitate là con số cố định phải dùng hết, trong khi thực tế nếu năm nay không dùng hết thì phần chưa dùng KHÔNG được cộng dồn sang năm sau (khác với hạn mức trọn đời 18 triệu yên là tổng tích lũy nhiều năm).
• Mở tài khoản NISA ở hai công ty chứng khoán cùng lúc: theo quy định, mỗi người chỉ được có MỘT tài khoản NISA tại MỘT công ty chứng khoán tại một thời điểm. Muốn đổi công ty phải làm thủ tục chuyển đổi vào cuối năm trước khi năm mới bắt đầu.
• Không phân biệt tokutei kouza — genzen choshu (khấu trừ thuế tại nguồn) với loại không khấu trừ tại nguồn: nếu chọn nhầm loại không khấu trừ tại nguồn, phải tự khai thuế (kakutei shinkoku) hằng năm, dễ bị phạt trễ hạn nếu quên.
• Bán tài sản trong NISA rồi nghĩ hạn mức được khôi phục ngay lập tức: thực tế hạn mức theo giá vốn chỉ được khôi phục vào NĂM SAU, không phải ngay trong năm bán ra.
• Bỏ qua việc đổi địa chỉ khi chuyển nhà: địa chỉ trên hồ sơ chứng khoán không khớp với juminhyo hiện tại có thể khiến thư xác nhận định kỳ (bắt buộc sau 10 năm mở tài khoản, sau đó mỗi 5 năm) không đến tay, dẫn đến tài khoản bị tạm khóa giao dịch.

Điểm mới 2026 cần lưu ý: Kodomo NISA và mở rộng danh mục Tsumitate

Ngày 19/12/2025, Đại cương cải cách thuế năm Reiwa 8 (令和8年度税制改正大綱 — tức năm tài khóa 2026) đã chính thức quyết định lập chế độ Kodomo NISA (NISA cho trẻ em), áp dụng cho trẻ 0-17 tuổi. Đây là thông tin đáng chú ý với các gia đình người Việt có con nhỏ đang sinh sống lâu dài tại Nhật.

• Đối tượng: trẻ em từ 0 đến 17 tuổi (dưới tên trẻ, do người giám hộ đứng ra quản lý).
• Chỉ dùng khung tích lũy Tsumitate (không có khung Chojo tăng trưởng), hạn mức 600.000 yên/năm.
• Tổng hạn mức trọn đời tối đa 6 triệu yên/người.
• Rút tiền về nguyên tắc chỉ được thực hiện từ khi trẻ đủ 12 tuổi trở lên và phải có sự đồng ý của chính trẻ, mục đích sử dụng giới hạn cho học phí, chi phí nhập học, hoặc sinh hoạt phí.
• Khi trẻ đủ 18 tuổi, toàn bộ tài sản tự động chuyển sang khung Tsumitate của NISA thông thường, không cần làm lại thủ tục mở tài khoản mới.
• Thời điểm bắt đầu áp dụng dự kiến 01/01/2027 — chi tiết vận hành và danh mục sản phẩm cụ thể sẽ được chốt bằng nghị định/quy tắc của Bộ trong năm 2026, nên tại thời điểm 06/07/2026 đây vẫn là thông tin ở giai đoạn chuẩn bị, chưa thể mở tài khoản thực tế.

Song song đó, cải cách thuế 2026 cũng mở rộng danh mục sản phẩm hợp lệ trong khung Tsumitate: bổ sung thêm chỉ số Yomiuri và JPX Prime 150 (bên cạnh TOPIX, Nikkei 225 vốn đã có từ trước), đồng thời cho phép quỹ đầu tư có tỷ trọng trái phiếu từ 50% trở lên tham gia khung này — mở thêm lựa chọn cho người muốn danh mục ít biến động hơn thay vì toàn cổ phiếu. Một thay đổi hành chính đáng chú ý khác: yêu cầu định kỳ xác nhận lại danh tính/địa chỉ chủ tài khoản (hiện bắt buộc sau 10 năm mở tài khoản, sau đó mỗi 5 năm) sẽ được bãi bỏ nhằm đơn giản hóa thủ tục — đây là tin tốt cho người Việt hay đổi địa chỉ theo hợp đồng lao động, vì trước đây quên xác nhận lại có thể khiến tài khoản bị khóa tạm thời.

Mẹo thực tế cho người Việt khi bắt đầu

• Bắt đầu với số tiền nhỏ trong khung Tsumitate (ví dụ 10.000-30.000 yên/tháng) để làm quen với biến động thị trường trước khi tăng dần lên mức hạn mức tối đa (tương đương 1,2 triệu yên/năm).
• Ưu tiên dùng thẻ tín dụng liên kết của chính công ty chứng khoán (thẻ SBI liên kết Sumitomo Mitsui hoặc thẻ Rakuten Card) để mua quỹ Tsumitate — vừa được tích điểm, vừa không mất phí chuyển khoản.
• Nếu tiếng Nhật tài chính còn hạn chế, hầu hết các công ty chứng khoán lớn đều có phiên bản app dùng được với trình duyệt dịch tự động; ngoài ra có thể tham khảo thêm tài liệu trên trang FSA hoặc hỏi tư vấn viên qua chat hỗ trợ.
• Không cần vội mở khung Chojo Toshi Waku ngay từ đầu nếu chưa có kinh nghiệm — nhiều người Việt mới sang chỉ cần tập trung khung Tsumitate với quỹ chỉ số toàn cầu trong 1-2 năm đầu để làm quen, sau đó mới cân nhắc mở rộng sang cổ phiếu lẻ trong khung tăng trưởng.
• Nếu có kế hoạch về nước trong vài năm tới, nên cân nhắc kỹ trước khi dồn hết hạn mức vào khung Chojo (vốn hướng đến nắm giữ dài hạn), vì khi về nước tài khoản NISA sẽ bị đóng trừ khi thuộc diện làm thủ tục xin tiếp tục miễn thuế khi xuất cảnh.
• Lưu giữ email/thông báo xác nhận giao dịch hằng năm — dù không cần khai thuế với NISA, nhưng đây là bằng chứng hữu ích nếu sau này cần đối chiếu hạn mức đã dùng hoặc làm thủ tục chuyển đổi công ty chứng khoán.

Việc cần làm trước khi bắt đầu đầu tư chứng khoán tại Nhật

1. Chuẩn bị Zairyu Card (hoặc Giấy chứng nhận vĩnh trú đặc biệt) còn hạn tối thiểu 3 tháng
2. Đăng ký My Number và mang theo thẻ/giấy thông báo My Number khi mở tài khoản
3. Chọn công ty chứng khoán có chính sách phí 0 đồng (SBI Securities — Zero Kakumei, hoặc Rakuten Securities — Zero Course)
4. Mở đồng thời tài khoản NISA (miễn thuế) và tokutei kouza — genzen choshu (khấu trừ tại nguồn) để không phải tự khai thuế
5. Xác định khung NISA sẽ dùng: Tsumitate Toshi Waku (1,2 triệu yên/năm) và/hoặc Chojo Toshi Waku (2,4 triệu yên/năm)
6. Tính toán tổng hạn mức trọn đời 18 triệu yên (trong đó tối đa 12 triệu yên cho khung tăng trưởng) để lên kế hoạch dài hạn
7. Nếu có con nhỏ 0-17 tuổi, theo dõi thông tin Kodomo NISA dự kiến áp dụng từ 01/01/2027
8. Nếu có kế hoạch về nước hoặc chuyển công tác ra nước ngoài, tìm hiểu trước thủ tục Đơn xin tiếp tục áp dụng miễn thuế khi xuất cảnh
9. Lưu lại lịch sử mua bán để dùng khi tính lại hạn mức tái sử dụng sau khi bán ra

Câu hỏi thường gặp

Người Việt đang làm việc tại Nhật theo visa lao động có được mở tài khoản chứng khoán không?

Có. Chỉ cần có Zairyu Card còn hạn từ 3 tháng trở lên và đã đăng ký My Number là đủ điều kiện mở tài khoản tại các công ty chứng khoán như SBI Securities hay Rakuten Securities, không phân biệt loại visa lao động, kỹ sư, thực tập sinh kỹ năng hay du học sinh có tư cách lưu trú hợp lệ.

Nên mở tài khoản NISA hay tokutei kouza trước?

Nên mở đồng thời cả hai trong cùng một lần đăng ký, nhưng ưu tiên dùng hết hạn mức NISA trước vì lãi vốn và cổ tức trong NISA được miễn thuế hoàn toàn 0%, trong khi tokutei kouza vẫn bị đánh thuế 20,315%. Chỉ khi đã dùng hết hạn mức NISA trong năm mới nên chuyển sang đầu tư thêm qua tokutei kouza.

Nếu về nước hẳn thì tài khoản NISA xử lý thế nào?

Về nguyên tắc tài khoản NISA sẽ bị đóng khi không còn là người cư trú tại Nhật, tài khoản tokutei kouza cũng bị hủy và tài sản chuyển sang tài khoản thường. Trường hợp ngoại lệ là đi công tác/điều động ra nước ngoài theo lệnh công ty kèm gia đình đi cùng — khi đó có thể nộp đơn xin tiếp tục áp dụng miễn thuế khi xuất cảnh trước khi rời Nhật để giữ hiệu lực miễn thuế tối đa 5 năm, nhưng không được nộp thêm tiền mới vào NISA trong thời gian đó.

Kodomo NISA đã áp dụng được chưa?

Chưa. Kodomo NISA mới được quyết định lập trong Đại cương cải cách thuế năm Reiwa 8 công bố ngày 19/12/2025, dự kiến bắt đầu áp dụng từ 01/01/2027. Tính đến 06/07/2026, chi tiết vận hành và danh mục sản phẩm cụ thể vẫn đang chờ chốt bằng nghị định/quy tắc của Bộ trong năm 2026, nên phụ huynh chưa thể mở tài khoản này cho con ngay lúc này.

Phí giao dịch chứng khoán tại Nhật có thực sự bằng 0 không?

Đúng với cổ phiếu Nhật khi dùng SBI Securities (Internet Course, đăng ký nhận thông báo điện tử) theo chính sách Zero Kakumei từ 30/09/2023, hoặc Rakuten Securities qua gói Zero Course. Từ 2024, cổ phiếu Mỹ và ETF nước ngoài trong tài khoản NISA cũng miễn phí giao dịch. Tuy nhiên vẫn còn phí quản lý quỹ đầu tư (thường 0,05%-0,5%/năm) trừ âm thầm từ giá trị tài sản, không phải phí giao dịch nhưng vẫn ảnh hưởng đến lợi nhuận dài hạn.

Bài viết dựa trên các văn bản chính thức của FSA, NTA, Bộ Tài chính Nhật Bản và trang chính sách của SBI Securities/Rakuten Securities tính đến 06/07/2026. Vì các quy định thuế và hạn mức NISA có thể được điều chỉnh trong đại cương cải cách thuế hàng năm, người đọc nên kiểm tra lại thông tin mới nhất trên trang chính thức của FSA (fsa.go.jp) hoặc công ty chứng khoán trước khi ra quyết định đầu tư.