Bảo hiểm Y tế Quốc dân (Kokuho) là hệ thống bảo hiểm bắt buộc cho người dân Nhật Bản không thuộc diện bảo hiểm xã hội của công ty. Kokuho chi trả 70% chi phí khám chữa bệnh tại các cơ sở y tế, giúp giảm gánh nặng tài chính đáng kể cho người tham gia.
Giới thiệu về Bảo hiểm Y tế Quốc dân (Kokuho)
Bảo hiểm Y tế Quốc dân, hay còn gọi là Kokumin Kenko Hoken (Kokuho), là một trong những trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội tại Nhật Bản. Đây là một loại bảo hiểm y tế bắt buộc dành cho những người cư trú tại Nhật Bản từ một năm trở lên mà không thuộc diện bảo hiểm sức khỏe của công ty (Shakai Hoken). Điều này bao gồm sinh viên, người làm việc tự do, người thất nghiệp, hoặc những người có visa định cư nhưng không có việc làm cố định. Mục đích chính của Kokuho là đảm bảo mọi người dân đều có thể tiếp cận các dịch vụ y tế cần thiết mà không phải chịu gánh nặng tài chính quá lớn. Khi tham gia Kokuho, người bệnh chỉ phải chi trả một phần nhỏ chi phí khám chữa bệnh tại các cơ sở y tế được cấp phép, phần còn lại sẽ do quỹ bảo hiểm chi trả. Việc tham gia Kokuho không chỉ là nghĩa vụ mà còn là quyền lợi thiết yếu để bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình bạn tại Nhật Bản.
Quy trình đăng ký Kokuho
Việc đăng ký Bảo hiểm Y tế Quốc dân là một trong những thủ tục đầu tiên và quan trọng nhất bạn cần thực hiện khi đến Nhật Bản hoặc khi có sự thay đổi về tình trạng công việc, cư trú. Bạn có nghĩa vụ phải đăng ký Kokuho trong vòng 14 ngày kể từ ngày đủ điều kiện tham gia, ví dụ như khi bạn chuyển đến Nhật, khi bạn thôi việc tại công ty và không còn được bảo hiểm xã hội của công ty chi trả, hoặc khi bạn chuyển từ một thành phố khác đến.
- Nơi đăng ký: Tại quầy phụ trách Bảo hiểm Y tế Quốc dân của văn phòng hành chính địa phương (shi-yakusho hoặc ku-yakusho) nơi bạn sinh sống.
- Giấy tờ cần chuẩn bị:
- Thẻ cư trú (Zairyu Card) của tất cả các thành viên cần đăng ký.
- Thẻ My Number hoặc Giấy thông báo My Number.
- Hộ chiếu.
- Giấy chứng nhận thôi bảo hiểm xã hội của công ty cũ (nếu có).
- Giấy chứng nhận chuyển đi (nếu chuyển từ thành phố khác đến).
- Các bước thực hiện:
- Điền mẫu đơn đăng ký tại quầy.
- Nộp các giấy tờ cần thiết.
- Nhận thẻ Bảo hiểm Y tế Quốc dân (Kokumin Kenko Hoken Sho) ngay hoặc qua bưu điện. Thẻ này phải được xuất trình mỗi khi đi khám bệnh.
Quyền lợi và phạm vi chi trả của Kokuho
Kokuho mang lại nhiều quyền lợi thiết yếu, giúp người tham gia giảm đáng kể gánh nặng tài chính khi cần chăm sóc y tế.
- Tỷ lệ chi trả: Kokuho chi trả 70% chi phí khám chữa bệnh tại hầu hết các cơ sở y tế, bệnh viện và phòng khám trên toàn Nhật Bản. Điều này có nghĩa là bạn chỉ phải tự chi trả 30% tổng chi phí. Đối với trẻ em dưới 6 tuổi, tỷ lệ chi trả có thể lên tới 80%.
- Phạm vi chi trả bao gồm:
- Khám bệnh và điều trị tại bệnh viện, phòng khám.
- Thuốc theo toa.
- Phẫu thuật và nhập viện.
- Chi phí vận chuyển cấp cứu.
- Các trường hợp không được Kokuho chi trả:
- Phẫu thuật thẩm mỹ, chỉnh hình không vì mục đích y tế.
- Khám sức khỏe tổng quát định kỳ (kenko shindan) nếu không có triệu chứng bệnh.
- Tiêm chủng phòng bệnh (trừ một số trường hợp đặc biệt do chính phủ quy định).
- Sinh con thông thường (có các khoản trợ cấp riêng như Shussan Ikuji Ichijikin).
- Một số phương pháp điều trị tiên tiến hoặc thử nghiệm chưa được Bộ Y tế công nhận.
- Hệ thống chi phí y tế cao (Kogaku Iryohi Seido): Nếu tổng chi phí y tế bạn phải tự chi trả trong một tháng vượt quá một mức nhất định (tùy thuộc vào thu nhập và tuổi), phần vượt quá sẽ được hoàn trả lại. Bạn cần nộp đơn xin hoàn trả tại văn phòng thành phố. Hệ thống này giúp bảo vệ người bệnh khỏi những chi phí y tế khổng lồ trong trường hợp bệnh nặng hoặc điều trị dài ngày.
Chi phí tham gia Kokuho
Phí bảo hiểm Kokuho không phải là một con số cố định mà được tính toán dựa trên nhiều yếu tố, chủ yếu là thu nhập của bạn và số lượng người phụ thuộc trong gia đình. Mỗi thành phố hoặc quận có thể có công thức tính toán hơi khác nhau, nhưng nhìn chung đều dựa trên các thành phần sau:
- Phí dựa trên thu nhập (Shotoku Wari): Được tính toán dựa trên tổng thu nhập chịu thuế của bạn trong năm trước đó. Người có thu nhập cao hơn sẽ đóng phí cao hơn.
- Phí cố định theo đầu người (Hitoshiwari): Một khoản phí cố định áp dụng cho mỗi thành viên trong gia đình tham gia Kokuho.
- Cách thanh toán:
- Chuyển khoản ngân hàng tự động (kouza furikae): Phí sẽ tự động được trừ từ tài khoản ngân hàng của bạn vào một ngày cố định hàng tháng hoặc hàng quý.
- Thanh toán tại cửa hàng tiện lợi (konbini): Bạn sẽ nhận được phiếu thanh toán (nochisho) qua đường bưu điện và có thể mang đến bất kỳ cửa hàng tiện lợi nào để thanh toán.
- Thanh toán trực tiếp tại văn phòng thành phố.
- Giảm trừ và miễn giảm phí:
- Nếu thu nhập của bạn thấp, bạn có thể đủ điều kiện để được giảm một phần phí Kokuho. Mức giảm có thể là 20%, 50% hoặc 70% tùy thuộc vào mức thu nhập của gia đình. Bạn cần nộp đơn xin giảm trừ tại văn phòng thành phố.
- Trong một số trường hợp đặc biệt như thiên tai, bệnh nặng kéo dài hoặc thất nghiệp đột ngột, bạn cũng có thể được xem xét miễn giảm phí.
Những lưu ý quan trọng và cập nhật 2026
Để đảm bảo quyền lợi và tránh các rắc rối không đáng có khi tham gia Kokuho, người Việt tại Nhật Bản cần lưu ý một số điểm sau:
- Luôn mang theo thẻ Kokuho: Khi đi khám bệnh tại bất kỳ cơ sở y tế nào, hãy luôn xuất trình thẻ Kokuho của bạn tại quầy tiếp tân để được hưởng quyền lợi bảo hiểm.
- Thông báo thay đổi thông tin: Nếu có bất kỳ thay đổi nào về địa chỉ cư trú, tình trạng việc làm, hoặc khi bạn dự định rời Nhật Bản vĩnh viễn, hãy thông báo cho văn phòng thành phố càng sớm càng tốt để cập nhật thông tin hoặc hủy Kokuho. Việc không thông báo có thể dẫn đến việc bạn vẫn bị tính phí hoặc gặp khó khăn khi tái nhập cảnh.
- Phí Kokuho được tính từ tháng đủ điều kiện: Phí Kokuho thường được tính từ tháng bạn đủ điều kiện tham gia, không phải từ tháng bạn đăng ký. Ví dụ, nếu bạn đến Nhật vào tháng 4 nhưng đến tháng 5 mới đăng ký, bạn vẫn phải đóng phí từ tháng 4.
- Cập nhật thông tin năm 2026: Các quy định về Kokuho, đặc biệt là công thức tính phí và mức giảm trừ, có thể được điều chỉnh hàng năm. Mặc dù các nguyên tắc cơ bản ổn định, bạn nên kiểm tra thông tin mới nhất tại văn phòng thành phố hoặc trang web chính thức của chính quyền địa phương vào đầu năm 2026 để đảm bảo nắm bắt đúng các thay đổi.
Câu hỏi thường gặp
Tôi có cần Kokuho nếu công ty tôi đã có bảo hiểm không?
Không. Nếu công ty bạn cung cấp Bảo hiểm Xã hội (Shakai Hoken), bạn sẽ tham gia Shakai Hoken và không cần Kokuho. Shakai Hoken thường có quyền lợi tương tự hoặc tốt hơn Kokuho, bao gồm cả bảo hiểm hưu trí.
Nếu tôi về Việt Nam một thời gian thì Kokuho của tôi có bị hủy không?
Nếu bạn rời Nhật Bản dưới một năm và có ý định quay lại, bạn vẫn có thể duy trì Kokuho và tiếp tục đóng phí. Tuy nhiên, nếu bạn rời đi vĩnh viễn hoặc trên một năm, bạn cần làm thủ tục hủy Kokuho tại văn phòng thành phố để tránh bị tính phí không cần thiết.
Tôi có thể sử dụng Kokuho cho việc khám thai và sinh con không?
Kokuho không chi trả cho việc sinh con thông thường vì đây không được coi là bệnh tật. Tuy nhiên, Kokuho có thể chi trả cho các xét nghiệm, khám thai định kỳ có liên quan đến bệnh lý hoặc các biến chứng trong quá trình mang thai. Ngoài ra, chính phủ Nhật Bản có chương trình trợ cấp sinh con (Shussan Ikuji Ichijikin) khoảng 500.000 yên để hỗ trợ chi phí sinh nở.
