Tóm tắt nhanh
- Thuế cư trú 2026 tính trên thu nhập cả năm 2025 (nguyên tắc 前年所得課税主義) — đây là lý do năm đầu đi làm chưa bị trừ
- Mốc xác định nơi nộp thuế là ngày 1/1 (賦課期日): ai có juminhyo ở đâu vào đúng ngày này thì nộp thuế cho nơi đó cả năm, dù sau đó chuyển đi
- Lao động công ty bị trừ theo hình thức tokubetsu choshu: 12 kỳ từ lương tháng 6 năm nay đến tháng 5 năm sau
- Từ năm tài khóa 2026, ngưỡng miễn thuế phần đồng đều cho người độc thân làm baito tăng từ 100 vạn lên 110 vạn yên/năm
- Xuất cảnh giữa chừng mà chưa nộp hết thuế cư trú có thể ảnh hưởng đến việc gia hạn visa — cần xử lý trước khi về nước hoặc đổi tư cách lưu trú
Thuế cư trú là gì và vì sao năm đầu tiên không bị trừ
- Thông tin xác minh: 06/07/2026
- Niên độ thuế đang áp dụng: 令和8年度 (năm tài khóa 2026)
- Cơ sở tính thuế: Thu nhập từ 1/1 đến 31/12/2025
- Kỳ trừ lương 2026: Tháng 6/2026 - tháng 5/2027
Thuế cư trú (住民税 - juminzei) là khoản thuế địa phương do tỉnh/đô (đạo phủ huyện) và thành phố/quận (thị khu đinh thôn) thu, khác hoàn toàn với thuế thu nhập quốc gia (所得税) bị trừ ngay từ tháng lương đầu tiên. Cơ chế cốt lõi khiến nhiều người Việt mới sang Nhật hoang mang là nguyên tắc 前年所得課税主義 (khai thuế theo thu nhập năm trước): số thuế cư trú bạn phải nộp trong năm tài khóa hiện tại được tính dựa trên toàn bộ thu nhập bạn kiếm được từ ngày 1/1 đến 31/12 của năm liền trước, không phải thu nhập đang kiếm ở thời điểm hiện tại. Đây là quy định của Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản (soumu.go.jp) áp dụng cho Individual Inhabitant Tax.
Nói cách khác: nếu bạn nhập công ty tháng 4/2025 (diện shakaijin mới ra trường, hoặc kỹ sư/kỹ năng đặc định mới sang), thì trong suốt năm 2025 bạn KHÔNG bị trừ thuế cư trú — vì năm 2024 bạn chưa có thu nhập tại Nhật (hoặc thu nhập bằng 0 nếu chưa từng ở Nhật). Việc trừ lương chỉ bắt đầu từ tháng 6/2026, và số tiền trừ dựa trên 9 tháng thu nhập bạn kiếm được từ tháng 4 đến tháng 12/2025 — năm đầu tiên đi làm của bạn. Cơ chế này được B-O-Navi và MoneyForward tổng hợp rõ trong các hướng dẫn về thuế cư trú cho người lao động mới.
ℹ️ Nhiều người Việt tưởng nhầm là 'không bị trừ thuế cư trú' nghĩa là được miễn hẳn — thực ra chỉ là bị hoãn một năm. Khoản thuế của năm đầu tiên đi làm vẫn sẽ bị trừ, chỉ là bắt đầu muộn hơn.
Mốc 1/1 quyết định bạn nộp thuế cho thành phố nào
Theo Cục thuế Tokyo (tax.metro.tokyo.lg.jp), nghĩa vụ nộp thuế cư trú và nơi nộp thuế được xác định bằng một mốc duy nhất: ngày 1/1 hằng năm (賦課期日 - phú khóa kỳ nhật). Ai có đăng ký cư trú (住民票 - juminhyo) tại một thành phố/quận/phường vào đúng ngày 1/1 thì phải nộp thuế cư trú cho nơi đó cho TOÀN BỘ năm tài khóa, bất kể sau đó trong năm có chuyển nhà sang quận khác, sang tỉnh khác, hay thậm chí về nước.
- Ví dụ: bạn ở Shinjuku-ku (Tokyo) ngày 1/1/2026, đến tháng 3/2026 chuyển sang Yokohama-shi (Kanagawa) — bạn vẫn phải nộp thuế cư trú năm tài khóa 2026 cho Shinjuku-ku, không phải Yokohama-shi.
- Nếu bạn nhập cảnh Nhật lần đầu sau ngày 1/1 (ví dụ tháng 4/2026 mới sang), bạn không có mặt tại Nhật vào mốc 1/1/2026 nên năm tài khóa 2026 không phát sinh nghĩa vụ nộp thuế cư trú cho bạn — nhưng năm tài khóa 2027 (dựa trên thu nhập 2026) thì có.
- Việc đăng ký juminhyo đúng hạn khi chuyển chỗ ở (thủ tục 転入届/転出届 tại tòa thị chính) rất quan trọng vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến nơi bạn phải làm việc với cơ quan thuế sau này.
Cách công ty trừ thuế cư trú vào lương (tokubetsu choshu)
Với người lao động ký hợp đồng chính thức tại công ty — bao gồm cả người nước ngoài diện kỹ năng đặc định (tokutei ginou), kỹ sư (gijutsu jinbun chishiki), thực tập sinh kỹ năng có hợp đồng lao động — thuế cư trú được thu theo hình thức đặc biệt gọi là 特別徴収 (tokubetsu choshu): công ty trừ trực tiếp từ lương mỗi tháng, chia đều thành 12 kỳ, bắt đầu từ lương tháng 6 năm nay đến lương tháng 5 năm sau. Cơ chế này được Đạo Tế Kế toán (dosai.jp) tổng hợp theo Luật thuế địa phương Nhật Bản.
- Thành phố/quận tính thuế dựa trên tờ khai thu nhập năm trước: Công ty gửi báo cáo lương (給与支払報告書) của toàn bộ nhân viên cho thành phố/quận nơi nhân viên đăng ký juminhyo vào cuối tháng 1 hằng năm.
- Thành phố/quận gửi thông báo số tiền thuế cho công ty (Đến 31/5): Chậm nhất ngày 31/5, mỗi thành phố/quận phải gửi 特別徴収税額決定通知書 (thông báo quyết định số tiền thuế cư trú đặc biệt) tới công ty để công ty biết chính xác số tiền cần trừ từng tháng.
- Công ty bắt đầu trừ lương từ tháng 6: Từ kỳ lương tháng 6, công ty trừ 1/12 tổng số thuế cư trú mỗi tháng, kéo dài liên tục 12 tháng đến hết tháng 5 năm sau.
- Công ty nộp lại cho thành phố/quận: Số tiền công ty đã trừ của nhân viên phải được nộp cho thành phố/quận chậm nhất ngày 10 của tháng kế tiếp.
Vì vậy khi nhìn bảng lương (kyuuyo meisai), bạn sẽ thấy dòng 住民税 xuất hiện đều đặn từ tháng 6 — nếu tháng 6 năm nay chưa thấy, gần như chắc chắn là do bạn chưa có thu nhập ở Nhật trong năm trước đó, không phải công ty quên trừ.
Cơ cấu số tiền thuế cư trú: hai phần cộng lại
Thuế cư trú không phải một con số cố định mà gồm hai phần riêng biệt, theo tổng hợp từ Bộ Nội vụ và Truyền thông (soumu.go.jp):
Khoản chi | Chi phí (JPY) | Ghi chú |
|---|
Phần theo thu nhập (所得割) - chuẩn toàn quốc | 10% thu nhập chịu thuế | 4% phần tỉnh/đô + 6% phần thành phố; riêng một số đô thị lớn chỉ định là 2% (tỉnh) + 8% (thành phố) |
Phần đồng đều (均等割) - phần tỉnh | 1.000 yên/năm | Mức chuẩn toàn quốc năm tài khóa 2026 |
Phần đồng đều (均等割) - phần thành phố | 3.000 yên/năm | Mức chuẩn toàn quốc năm tài khóa 2026 |
Thuế môi trường rừng quốc gia (森林環境税) | 1.000 yên/năm | Áp dụng từ năm tài khóa 2024, thu gộp cùng thuế cư trú |
Tổng phần đồng đều tối thiểu | 5.000 yên/năm | 1.000 + 3.000 + 1.000 yên, mức sàn cho hầu hết mọi người có thu nhập chịu thuế |
Ví dụ nhanh: một thực tập sinh có thu nhập chịu thuế (sau các khoản khấu trừ) là 2.000.000 yên trong năm 2025, thì phần 所得割 năm tài khóa 2026 khoảng 200.000 yên (10%), cộng thêm phần đồng đều 5.000 yên, tổng khoảng 205.000 yên/năm, chia 12 tháng còn khoảng 17.000 yên/tháng bị trừ từ lương tháng 6/2026.
Thay đổi quan trọng từ năm tài khóa 2026: ai được lợi, ai không
Theo Bộ Tài chính Nhật Bản (mof.go.jp) trong Tóm tắt cải cách thuế năm Reiwa 8 (2026), có hai thay đổi lớn ảnh hưởng trực tiếp đến người Việt tại Nhật:
✅ Tin không vui: chấm dứt giảm thuế cố định
- Chế độ giảm thuế cố định (定額減税) áp dụng năm 2024-2025 đã CHẤM DỨT từ năm tài khóa 2026
- Thay vào đó, mức khấu trừ cơ bản (基礎控除) của THUẾ THU NHẬP QUỐC GIA được nâng thêm 4 vạn yên cho người có tổng thu nhập từ 23,5 triệu yên trở xuống
- Lưu ý quan trọng: mức khấu trừ cơ bản của THUẾ CƯ TRÚ (43 vạn yên) KHÔNG được nâng theo — nghĩa là phần lợi ích này chỉ áp dụng cho thuế thu nhập quốc gia, không giảm được thuế cư trú
❌ Tin vui: ngưỡng miễn thuế cho baito tăng
- Mức bảo đảm tối thiểu của khấu trừ thu nhập từ lương (給与所得控除) tăng từ 55 vạn lên 65 vạn yên
- Nhờ đó, ngưỡng thu nhập để được MIỄN phần đồng đều thuế cư trú (住民税非課税) với người độc thân, không có người phụ thuộc, chỉ có thu nhập từ lương, tăng từ khoảng 100 vạn yên lên 110 vạn yên/năm
- Áp dụng từ năm tài khóa 2026 — có lợi rõ rệt cho du học sinh làm thêm (baito) và lao động thời vụ thu nhập thấp, theo hướng dẫn của Quận Edogawa, Tokyo (city.edogawa.tokyo.jp)
Xuất cảnh hoặc về nước khi còn nợ thuế cư trú: xử lý thế nào
Đây là tình huống rất nhiều người Việt gặp phải khi hết hạn hợp đồng, đổi việc phải về nước tạm thời, hoặc kết thúc chương trình thực tập sinh. Theo hướng dẫn của thành phố Noda (Chiba) dành cho doanh nghiệp thuê lao động nước ngoài, cách xử lý phụ thuộc vào THỜI ĐIỂM xuất cảnh trong năm:
Thời điểm xuất cảnh | Cách xử lý thuế còn lại | Ai quyết định |
|---|
Tháng 1 đến tháng 5 | Công ty BẮT BUỘC khấu trừ một lần (一括徴収) toàn bộ số thuế còn lại từ lương/trợ cấp thôi việc cuối cùng | Bắt buộc theo luật, không cần người lao động đồng ý |
Tháng 6 đến tháng 12 | Khấu trừ một lần CHỈ thực hiện nếu người lao động chủ động yêu cầu | Tùy chọn — nếu không yêu cầu thì chuyển sang phương án dưới |
Không yêu cầu khấu trừ một lần (tháng 6-12) | Phải chỉ định 'người quản lý nộp thuế' (納税管理人) cư trú tại Nhật để thay mặt nộp các kỳ còn lại | Người lao động tự chỉ định trước khi xuất cảnh |
⚠️ Nếu còn nợ thuế cư trú chưa thanh toán khi làm thủ tục xin gia hạn hoặc đổi tư cách lưu trú (visa), Cục Xuất nhập cảnh CÓ THỂ từ chối gia hạn. Đây không phải quy định trực tiếp ghi trong luật thuế, nhưng trên thực tế nhiều trường hợp người Việt bị yêu cầu bổ sung giấy chứng nhận đã nộp thuế đầy đủ (納税証明書) khi nộp hồ sơ gia hạn. Vì vậy hãy coi việc thanh toán đầy đủ thuế cư trú là điều kiện bắt buộc trước khi làm bất kỳ thủ tục visa nào.
Lỗi thường gặp của người Việt khi mới đi làm ở Nhật
⚠️ Tưởng nhầm 'chưa bị trừ thuế cư trú' là được miễn vĩnh viễn, không để dành tiền cho khoản này — đến tháng 6 năm sau bị trừ đột ngột 15.000-25.000 yên/tháng (tùy thu nhập) khiến lương thực nhận giảm mạnh, gây sốc tài chính nếu không chuẩn bị trước.
- Không kiểm tra bảng lương (kyuuyo meisai) để xác nhận dòng 住民税 đã xuất hiện từ tháng 6 hay chưa — nhiều người tưởng công ty tính sai lương khi thấy số tiền thực nhận giảm.
- Chuyển nhà giữa năm nhưng không làm thủ tục chuyển juminhyo (転出届/転入届) đúng hạn tại tòa thị chính, dẫn đến hồ sơ thuế bị gửi nhầm địa chỉ cũ.
- Về nước giữa tháng 6-12 mà không chủ động yêu cầu khấu trừ một lần hoặc chỉ định người quản lý nộp thuế — hậu quả là bị nợ thuế mà không biết, ảnh hưởng đến lần xin visa/nhập cảnh sau này.
- Nhầm lẫn giữa thuế thu nhập quốc gia (trừ ngay từ tháng đầu) và thuế cư trú (trừ từ năm sau) — dẫn đến hiểu sai toàn bộ cơ chế lương thực nhận trong năm đầu tiên.
Mẹo thực tế cho người Việt tại Nhật
- Ngay khi nhận lương tháng đầu tiên ở Nhật, hãy tự tính trước khoản thuế cư trú sẽ phải trả từ tháng 6 năm sau (ước lượng bằng 10% thu nhập chịu thuế cộng 5.000 yên) và để riêng một khoản tương ứng mỗi tháng — tránh bị động khi bị trừ đột ngột.
- Nếu thu nhập từ baito dưới 110 vạn yên/năm (áp dụng từ năm tài khóa 2026) và là người độc thân không có người phụ thuộc, bạn có thể được miễn phần đồng đều — nên hỏi phòng thuế vụ (税務課) tại tòa thị chính nơi cư trú để xác nhận chính xác trường hợp của mình.
- Trước khi về nước hẳn hoặc chuyển sang công ty mới ở tỉnh khác, chủ động hỏi phòng nhân sự công ty về việc khấu trừ một lần (一括徴収) hoặc thủ tục chỉ định người quản lý nộp thuế (納税管理人) — đừng để công ty tự quyết định thay bạn.
- Tài liệu hướng dẫn thuế cư trú có bản dịch tiếng Việt do Bộ Nội vụ và Truyền thông cùng các địa phương phát hành (ngoài tiếng Việt còn có tiếng Anh, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Ba Lan) — nên tải về đọc kỹ thay vì chỉ nghe truyền miệng, vì mỗi thành phố có thể có chi tiết thủ tục khác nhau.
- Giữ lại 納税証明書 (giấy chứng nhận đã nộp thuế) qua các năm — đây là giấy tờ hay được yêu cầu khi gia hạn visa, xin vay ngân hàng, hoặc bảo lãnh người thân sang Nhật.
Việc cần làm liên quan đến thuế cư trú
- Kiểm tra bảng lương (kyuuyo meisai) mỗi tháng 6 để xác nhận dòng 住民税 đã bắt đầu bị trừ đúng thời điểm
- Ước tính trước số thuế cư trú sẽ bị trừ từ năm sau và để dành ngân sách tương ứng
- Xác nhận tình trạng cư trú tại tòa thị chính (juminhyo) mỗi khi chuyển nhà, đặc biệt trước ngày 1/1
- Nếu thu nhập baito thấp, hỏi phòng thuế vụ địa phương xem có thuộc diện miễn phần đồng đều (dưới 110 vạn yên/năm) không
- Trước khi về nước hoặc đổi việc sang tỉnh khác, hỏi công ty về khấu trừ một lần hoặc thủ tục người quản lý nộp thuế
- Lưu giữ giấy chứng nhận đã nộp thuế (納税証明書) để phục vụ gia hạn visa hoặc các thủ tục khác
Câu hỏi thường gặp
Tại sao lương tháng đầu tiên đi làm ở Nhật của tôi không bị trừ thuế cư trú?
Vì thuế cư trú tính theo nguyên tắc 'khai thuế theo thu nhập năm trước' (前年所得課税主義) — thuế của năm nay dựa trên thu nhập cả năm trước đó. Nếu năm trước bạn chưa có thu nhập ở Nhật, năm nay bạn chưa phải nộp. Khoản thuế sẽ bắt đầu bị trừ từ tháng 6 năm sau, dựa trên thu nhập bạn kiếm được trong năm nay.
Thuế cư trú của tôi nộp cho thành phố nào nếu tôi chuyển nhà giữa năm?
Nộp cho thành phố/quận nơi bạn đăng ký cư trú (juminhyo) vào đúng ngày 1/1 của năm đó (mốc 賦課期日), bất kể sau đó bạn có chuyển đi nơi khác trong năm hay không.
Thuế cư trú mỗi tháng khoảng bao nhiêu tiền?
Gồm hai phần: phần theo thu nhập khoảng 10% thu nhập chịu thuế (chia đều 12 tháng), cộng phần đồng đều tối thiểu 5.000 yên/năm (bao gồm cả thuế môi trường rừng 1.000 yên). Số tiền cụ thể phụ thuộc thu nhập năm trước và các khoản khấu trừ bạn được áp dụng.
Tôi làm thêm (baito) thu nhập thấp thì có phải đóng thuế cư trú không?
Từ năm tài khóa 2026, người độc thân không có người phụ thuộc, chỉ có thu nhập từ lương dưới khoảng 110 vạn yên/năm, thường được miễn phần đồng đều của thuế cư trú. Nên hỏi trực tiếp phòng thuế vụ (税務課) tại tòa thị chính nơi cư trú để xác nhận chính xác cho trường hợp của bạn.
Nếu tôi về nước giữa chừng mà còn nợ thuế cư trú thì sao?
Nếu xuất cảnh trong khoảng tháng 1-5, công ty bắt buộc khấu trừ một lần toàn bộ số còn lại từ lương/trợ cấp thôi việc. Nếu xuất cảnh tháng 6-12, bạn có thể chủ động yêu cầu khấu trừ một lần, hoặc phải chỉ định người quản lý nộp thuế (納税管理人) cư trú tại Nhật để nộp thay các kỳ còn lại. Thuế còn nợ có thể ảnh hưởng đến việc gia hạn visa sau này.
Bài viết dựa trên tư liệu tra cứu từ Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản (soumu.go.jp), Cục thuế Tokyo, Bộ Tài chính Nhật Bản (mof.go.jp), Quận Edogawa Tokyo và thành phố Noda Chiba, xác minh tại thời điểm 06/07/2026. Nên đối chiếu với phòng thuế vụ (税務課) tại tòa thị chính nơi cư trú vì mỗi địa phương có thể áp dụng chi tiết thủ tục khác nhau.
