Nhiều người Việt ở Nhật nghe đồng nghiệp nhắc đến NISA, iDeCo nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu, chọn cái nào trước, hay đơn giản là mình có đủ điều kiện mở tài khoản hay không.
Câu trả lời ngắn: cả hai đều mở được cho người nước ngoài đang sinh sống hợp pháp tại Nhật, không cần quốc tịch Nhật, chỉ cần đáp ứng vài điều kiện cư trú cụ thể.
Bài này giải thích rõ cơ cấu hiện hành, các thay đổi sắp có hiệu lực trong 2026-2027, và cách một người Việt bình thường — đi làm công ty, làm thêm, hay tự doanh — nên bắt đầu.
Tóm tắt nhanh
- Cơ cấu NISA mới (2 tầng: Tsumitate 1,2 triệu yên/năm + Thành trưởng 2,4 triệu yên/năm, tổng 3,6 triệu yên/năm, trọn đời 18 triệu yên) là chế độ vĩnh viễn, không đổi trong cải cách thuế Reiwa 8
- Từ 1/12/2026, hạn mức đóng iDeCo tăng: hạng 1 lên 75.000 yên/tháng, hạng 2 lên khung chung 62.000 yên theo cơ chế lấp đầy với DC doanh nghiệp
- Tuổi được tiếp tục tham gia iDeCo nâng từ dưới 65 lên dưới 70 tuổi từ 12/2026, mở thêm thời gian tích lũy cho người đi làm lâu năm
- Người Việt đủ điều kiện cư trú thuế (từ 6 tháng), có My Number và zairyu card đều mở được NISA; đóng bảo hiểm hưu trí quốc dân là điều kiện đủ để mở iDeCo, không phân biệt quốc tịch
- Rời Nhật (thành phi cư dân) sẽ khóa giao dịch mới trên NISA — cần cân nhắc trước khi dồn vốn nếu chưa chắc định cư lâu dài
NISA là gì, cơ cấu hiện tại ra sao
- Thông tin xác minh: 06/07/2026
- Tsumitate投資枠 (quỹ tích lũy): tối đa 1,2 triệu yên/năm
- Thành trưởng投資枠 (cổ phiếu/ETF): tối đa 2,4 triệu yên/năm
- Tổng hạn mức đầu tư/năm: tối đa 3,6 triệu yên
- Hạn mức miễn thuế trọn đời: 18 triệu yên (trong đó phần Thành trưởng tối đa 12 triệu yên)
NISA (Nippon Individual Savings Account) là chế độ tài khoản đầu tư miễn thuế lãi vốn và cổ tức của Nhật, áp dụng từ tháng 1/2024 theo cơ cấu mới thay thế hoàn toàn NISA cũ. Điểm quan trọng nhất cần nhớ: đây là chế độ vĩnh viễn, không có thời hạn kết thúc, và không nằm trong danh sách sửa đổi của Đề cương cải cách thuế Reiwa 8 (2026) — nghĩa là khung 3,6 triệu yên/năm và 18 triệu yên trọn đời sẽ không thay đổi trong năm nay.
Cơ cấu gồm hai phần dùng song song trong cùng một tài khoản. Tsumitate投資枠 (quỹ tích lũy) giới hạn 1,2 triệu yên/năm, chỉ được mua các quỹ đầu tư (investment trust) đã qua sàng lọc của Cơ quan Dịch vụ Tài chính (FSA) — phù hợp với người mới bắt đầu, đầu tư định kỳ hàng tháng kiểu DCA (dollar-cost averaging). Thành trưởng投資枠 (tăng trưởng) giới hạn 2,4 triệu yên/năm, cho phép mua cổ phiếu cá nhân, ETF, quỹ đầu tư đa dạng hơn — phù hợp người đã có kinh nghiệm.
Nhiều người Việt nhầm rằng phải chọn một trong hai — thực tế có thể dùng cả hai cùng lúc trong một tài khoản NISA duy nhất, miễn tổng không vượt 3,6 triệu yên/năm và không vượt hạn mức trọn đời 18 triệu yên (12 triệu yên trong đó dành riêng cho phần Thành trưởng).
Điều kiện để người Việt mở tài khoản NISA
- Có tư cách lưu trú hợp pháp tại Nhật (visa lao động, du học, vĩnh trú, kết hôn với người Nhật...)
- Được xác định là 'cư dân cư trú thuế' (居住者) theo Luật Ngoại hối và Ngoại thương Nhật Bản — điều kiện thực tế là đã cư trú/làm việc tại Nhật từ 6 tháng trở lên
- Có thẻ My Number (マイナンバーカード hoặc thông báo số My Number)
- Có zairyu card (thẻ lưu trú) còn hiệu lực
- Từ 18 tuổi trở lên (dưới 18 tuổi sẽ dùng Kodomo NISA khi chế độ này có hiệu lực, dự kiến 2027)
⚠️ Nếu bạn mới sang Nhật chưa đủ 6 tháng, một số công ty chứng khoán sẽ từ chối hoặc yêu cầu bổ sung giấy tờ chứng minh cư trú thuế. Đừng vội nộp hồ sơ ngay tuần đầu — hãy đợi đủ điều kiện để tránh bị trả hồ sơ mất thời gian.
Một điểm rất nhiều người Việt bỏ qua: khi làm thủ tục chuyển đi nước ngoài (tức chuyển thành 'phi cư dân' — 非居住者), tài khoản NISA sẽ bị khóa không cho đầu tư mới. Các khoản đã mua trước đó vẫn được giữ nguyên hoặc có thể bán, nhưng bạn mất quyền miễn thuế cho bất kỳ giao dịch mới nào từ thời điểm đó. Vì vậy nếu kế hoạch của bạn là làm việc tại Nhật 2-3 năm rồi về nước hẳn, cần cân nhắc kỹ mức độ dồn vốn vào NISA, vì tài khoản sẽ 'đóng băng' chức năng đầu tư mới ngay khi bạn rời đi.
iDeCo là gì và ai đủ điều kiện tham gia
iDeCo (individual-type Defined Contribution pension plan — Chế độ hưu trí đóng góp xác định cá nhân) là quỹ hưu trí tự nguyện, khác NISA ở chỗ khoản đóng được khấu trừ toàn bộ khỏi thu nhập chịu thuế mỗi năm (giảm thuế thu nhập và thuế cư trú ngay lập tức), nhưng đổi lại tiền bị khóa cho đến tuổi nhận lương hưu — hiện tại là dưới 65 tuổi, sẽ nâng lên dưới 70 tuổi từ 1/12/2026.
Điều kiện tham gia không phân biệt quốc tịch: bất kỳ ai đang là người đóng bảo hiểm hưu trí quốc dân (国民年金 kokumin nenkin) hợp lệ tại Nhật đều có thể mở tài khoản iDeCo tại công ty chứng khoán/ngân hàng được chỉ định (SBI Securities, Rakuten Securities, các ngân hàng lớn...). Người Việt đi làm công ty (đóng bảo hiểm hưu trí quốc dân hạng 2 qua công ty) hoặc tự doanh/freelancer/du học sinh làm thêm (đóng hạng 1 trực tiếp) đều đủ điều kiện, miễn có tư cách lưu trú hợp pháp và đang đóng bảo hiểm đều đặn.
Nhóm người đóng bảo hiểm | Hạn mức iDeCo hiện tại | Hạn mức từ 1/12/2026 |
|---|
Hạng 1 (tự doanh, freelancer, du học sinh làm thêm đóng trực tiếp) | 68.000 yên/tháng | 75.000 yên/tháng |
Hạng 2 (nhân viên công ty, công chức) | 55.000 yên/tháng (DC doanh nghiệp) hoặc thấp hơn tùy có/không có quỹ hưu trí doanh nghiệp | Khung chung 62.000 yên theo cơ chế 'lấp đầy' (穴埋め方式) với DC doanh nghiệp |
Hạng 5 (nhóm mới theo Luật sửa đổi Reiwa 7) | Chưa áp dụng | 62.000 yên/tháng, tương tự hạng 2 |
Quy trình mở tài khoản NISA và iDeCo — từng bước
- Bước 1: Kiểm tra điều kiện cư trú thuế: Xác nhận bạn đã cư trú/làm việc tại Nhật từ 6 tháng trở lên. Nếu mới sang, giữ lại các giấy tờ chứng minh ngày nhập cảnh (hộ chiếu đóng dấu, zairyu card ghi ngày cấp) để công ty chứng khoán đối chiếu.
- Bước 2: Chuẩn bị giấy tờ: My Number card (hoặc giấy thông báo số My Number kèm giấy tờ tùy thân khác), zairyu card, sổ ngân hàng Nhật đứng tên bạn (để liên kết rút/nạp tiền).
- Bước 3: Chọn công ty chứng khoán: So sánh phí giao dịch, số lượng quỹ Tsumitate được hỗ trợ, giao diện tiếng Nhật/tiếng Anh. SBI Securities và Rakuten Securities là hai lựa chọn phổ biến nhất với cộng đồng người nước ngoài vì có ứng dụng dễ dùng và phí thấp.
- Bước 4: Nộp hồ sơ mở tài khoản NISA (online) (1-3 tuần): Điền đơn online, tải ảnh chụp My Number và zairyu card. Thời gian xét duyệt thường 1-3 tuần vì công ty chứng khoán phải gửi thông báo lên Cơ quan Thuế quốc gia để xác nhận bạn chưa mở NISA ở nơi khác (mỗi người chỉ được 1 tài khoản NISA).
- Bước 5: Thiết lập đầu tư định kỳ (Tsumitate): Sau khi tài khoản được duyệt, thiết lập lệnh mua tự động hàng tháng cho quỹ Tsumitate đã chọn — số tiền cố định, trừ tự động từ tài khoản ngân hàng liên kết.
- Bước 6: Mở tài khoản iDeCo (nếu muốn thêm) (1-2 tháng): Nộp đơn riêng qua công ty chứng khoán, kèm giấy xác nhận đang đóng bảo hiểm hưu trí quốc dân (do công ty cấp nếu là hạng 2, hoặc tự xin ở văn phòng phường/quận nếu là hạng 1). Thời gian xét duyệt thường lâu hơn NISA, khoảng 1-2 tháng vì phải qua Hiệp hội Quỹ hưu trí quốc dân xác nhận.
Chi phí cần biết khi mở và duy trì
Khoản chi | Chi phí (JPY) | Ghi chú |
|---|
Phí mở tài khoản NISA | 0 yên | miễn phí tại hầu hết công ty chứng khoán lớn |
Phí giao dịch mua quỹ Tsumitate NISA | 0 yên | đa số quỹ Tsumitate được chỉ định không tính phí mua (no-load) |
Phí quản lý quỹ Tsumitate NISA (hàng năm) | khoảng 0,1%-0,5%/năm trên tổng tài sản | tùy quỹ, trừ tự động từ giá trị tài sản |
Phí mở tài khoản iDeCo | 2.829 yên (một lần) | nộp cho Hiệp hội Quỹ hưu trí quốc dân qua công ty chứng khoán |
Phí duy trì iDeCo hàng tháng | khoảng 171 yên/tháng trở lên | gồm phí cố định cho Hiệp hội Quỹ hưu trí quốc dân, một số công ty chứng khoán tính thêm phí quản lý riêng |
Lỗi thường gặp và điểm dễ hiểu nhầm
⚠️ Nhầm lẫn phổ biến nhất: nghĩ NISA và iDeCo là một. Thực ra đây là hai chế độ độc lập, mở tại hai loại tài khoản riêng, có hạn mức và điều kiện rút tiền hoàn toàn khác nhau. NISA rút được bất cứ lúc nào không phạt, iDeCo về nguyên tắc bị khóa đến tuổi hưu (dưới 65, sắp nâng lên dưới 70 từ 12/2026).
- Nghĩ rằng phải mở NISA ở ngân hàng Nhật mình đang dùng lương — thực tế công ty chứng khoán mới là nơi quản lý NISA/iDeCo, không phải ngân hàng thông thường
- Đổ hết 3,6 triệu yên/năm vào NISA ngay năm đầu trong khi chưa có quỹ dự phòng khẩn cấp — nên giữ lại 3-6 tháng chi phí sinh hoạt trước khi đầu tư dài hạn
- Không cập nhật địa chỉ/nơi làm việc mới với công ty chứng khoán khi chuyển việc, dẫn đến giấy xác nhận iDeCo (hạng 1 sang hạng 2 hoặc ngược lại) bị gián đoạn, có thể bị dừng đóng góp tạm thời
- Hiểu nhầm 'khôi phục hạn mức ngay trong năm bán' (theo đề xuất Reiwa 8) đã có hiệu lực — thực tế quy định này còn chờ chính lệnh/tỉnh lệnh chốt trong năm 2026, hiện tại hạn mức chỉ được khôi phục sang năm sau
- Nghĩ Kodomo NISA đã áp dụng được ngay bây giờ — chế độ này dự kiến từ 2027, tại thời điểm 06/07/2026 chưa mở được
Mẹo thực tế cho người Việt ở Nhật
- Nếu đi làm công ty (hạng 2), hỏi phòng nhân sự xem công ty có quỹ hưu trí doanh nghiệp (DC doanh nghiệp) không — nếu có, hạn mức iDeCo cá nhân của bạn sẽ bị trừ theo cơ chế lấp đầy trong khung 62.000 yên chung (từ 12/2026), không phải 62.000 yên riêng cho từng loại
- Người mới sang Nhật dưới 1 năm, thu nhập chưa ổn định: nên bắt đầu bằng Tsumitate NISA với số tiền nhỏ (5.000-10.000 yên/tháng) để làm quen, chưa vội mở iDeCo vì tiền iDeCo không rút ra được khi cần gấp
- Người đã ở Nhật 5 năm trở lên, có vĩnh trú hoặc kế hoạch định cư lâu dài: cân nhắc kết hợp cả NISA (Tsumitate + Thành trưởng) và iDeCo để tối ưu giảm thuế hàng năm
- Theo dõi thông báo chính thức từ công ty chứng khoán đang dùng về thời điểm áp dụng hạn mức iDeCo mới (từ kỳ đóng 12/2026, trừ tiền từ khoảng 26/1/2027) để điều chỉnh mức đóng kịp thời, tránh đóng thiếu hoặc thừa so với hạn mức mới
- Nếu có con nhỏ và dự định ở Nhật lâu dài, theo dõi tin tức về Kodomo NISA trong nửa cuối 2026 vì chi tiết vận hành sẽ được công bố dần trước khi áp dụng năm 2027
Việc cần làm trước khi mở tài khoản NISA/iDeCo
- Kiểm tra tư cách lưu trú và xác định đã cư trú tại Nhật đủ 6 tháng để được tính là 'cư dân cư trú thuế' (居住者)
- Làm thẻ My Number (nếu chưa có) — bắt buộc để mở cả NISA và iDeCo
- Chuẩn bị bản sao zairyu card (thẻ lưu trú) và giấy tờ xác nhận địa chỉ
- Xác định đang đóng bảo hiểm hưu trí quốc dân hạng mấy (hạng 1: tự doanh/du học sinh làm thêm, hạng 2: nhân viên công ty, hạng 3: vợ/chồng phụ thuộc) vì mức đóng iDeCo khác nhau
- So sánh phí quản lý tài khoản NISA/iDeCo giữa SBI Securities, Rakuten Securities, Matsui Securities trước khi chọn nơi mở
- Nếu đã có tài khoản NISA cũ (trước 2024), kiểm tra đã được công ty chứng khoán tự động chuyển sang cơ cấu mới chưa
- Nếu dự định về Việt Nam hoặc chuyển sang nước thứ 3 trong vài năm tới, cân nhắc kỹ trước khi dồn hết tiền vào NISA vì tài khoản sẽ bị khóa khi thành 'phi cư dân'
- Lập kế hoạch dòng tiền: tách rõ quỹ khẩn cấp (3-6 tháng chi phí sinh hoạt) trước khi bắt đầu đầu tư dài hạn
Câu hỏi thường gặp
Người Việt đang là du học sinh có mở được NISA và iDeCo không?
Có thể mở NISA nếu đã cư trú tại Nhật từ 6 tháng trở lên và có My Number, zairyu card. Với iDeCo, du học sinh đi làm thêm thường thuộc diện đóng bảo hiểm hưu trí quốc dân hạng 1 — nếu đang đóng đều thì đủ điều kiện tham gia iDeCo, nhưng cần cân nhắc vì tiền iDeCo bị khóa đến tuổi nghỉ hưu, không phù hợp nếu dự định về nước sau khi tốt nghiệp.
Nên ưu tiên NISA hay iDeCo trước?
Nếu cần tính linh hoạt (có thể rút tiền bất cứ lúc nào) thì ưu tiên NISA, đặc biệt là Tsumitate投資枠 để tích lũy dài hạn. Nếu đã ổn định công việc lâu dài tại Nhật, không có kế hoạch về nước gần, và muốn giảm thuế thu nhập hàng năm thì kết hợp thêm iDeCo vì khoản đóng được khấu trừ toàn bộ vào thu nhập chịu thuế.
Nếu về Việt Nam giữa chừng thì tài khoản NISA và iDeCo xử lý thế nào?
NISA: khi chuyển thành 'phi cư dân', tài khoản bị khóa không cho mua mới, nhưng các khoản đã mua vẫn giữ được và có thể bán, chỉ mất quyền miễn thuế cho giao dịch mới về sau. iDeCo: tiền vẫn nằm trong quỹ đến tuổi nhận lương hưu theo quy định (hiện dưới 65, từ 12/2026 có thể tiếp tục đến dưới 70 nếu đủ điều kiện), không rút được ngay khi rời Nhật trừ trường hợp đặc biệt.
Thay đổi iDeCo từ 1/12/2026 ảnh hưởng gì đến người đang đóng?
Người đóng bảo hiểm hạng 1 (tự doanh, freelancer) được nâng hạn mức từ 68.000 lên 75.000 yên/tháng. Người hạng 2 (nhân viên công ty) áp dụng khung chung 62.000 yên với DC doanh nghiệp theo cơ chế 'lấp đầy', cao hơn mức 55.000 yên hiện tại. Ai đang đóng mức cũ nên liên hệ công ty chứng khoán quản lý iDeCo của mình gần thời điểm 12/2026 để điều chỉnh mức đóng mới, tiền trừ theo mức mới bắt đầu từ khoảng 26/1/2027.
Kodomo NISA là gì, con của người Việt tại Nhật có dùng được không?
Đây là loại NISA mới dành cho trẻ dưới 18 tuổi, dự kiến áp dụng từ 2027 với hạn mức khoảng 600.000 yên/năm và hạn mức trọn đời 6 triệu yên, cho phép rút trước 18 tuổi (từ 12 tuổi) khi có sự đồng ý của con để trả học phí/sinh hoạt phí. Về nguyên tắc trẻ có tư cách lưu trú và đăng ký My Number tại Nhật đều thuộc diện áp dụng, nhưng chi tiết thủ tục cụ thể (chính lệnh/tỉnh lệnh) chưa được chốt tại thời điểm 06/07/2026 nên cần chờ thông báo chính thức.
Bài viết dựa trên tư liệu đã tra cứu tính đến 06/07/2026, gồm cơ cấu NISA hiện hành và các thay đổi từ Đề cương cải cách thuế Reiwa 8 (công bố 26/12/2025) cùng Chính lệnh 441/442 (24/12/2025) về iDeCo. Vì chi tiết vận hành cụ thể của Kodomo NISA và cơ chế khôi phục hạn mức nhanh vẫn chưa được chốt bằng chính lệnh/tỉnh lệnh, độc giả nên theo dõi thông báo chính thức từ FSA và công ty chứng khoán đang sử dụng trước khi hành động dựa trên các thay đổi 2026-2027.
