Thuế cư trú Nhật Bản: Hiểu rõ để không bất ngờ

Thuế cư trú ở Nhật Bản được tính dựa trên tổng thu nhập của bạn trong năm dương lịch trước đó (từ 1/1 đến 31/12). Vì vậy, bạn sẽ bắt đầu đóng thuế cho thu nhập của năm X vào tháng 6 của năm X+1, và khoản này sẽ được khấu trừ hoặc thanh toán theo từng đợt trong suốt 12 tháng tiếp theo.

Thuế cư trú là gì và tại sao lại "đến muộn"?

Thuế cư trú, hay Juminzei (住民税), là khoản thuế mà mỗi cá nhân sinh sống tại Nhật Bản phải đóng cho chính quyền địa phương (tỉnh và thành phố/quận) nơi mình cư trú. Khoản thuế này được sử dụng để tài trợ cho các dịch vụ công cộng thiết yếu tại địa phương như giáo dục, y tế, phúc lợi xã hội, xây dựng cơ sở hạ tầng. Lý do chính khiến thuế cư trú thường "đến muộn" – tức là được khấu trừ hoặc yêu cầu thanh toán vào năm sau – nằm ở nguyên tắc tính toán của nó. Thuế cư trú được tính dựa trên tổng thu nhập của bạn trong năm dương lịch trước đó, từ ngày 1 tháng 1 đến ngày 31 tháng 12. Ví dụ, thu nhập bạn kiếm được trong năm 2023 sẽ là cơ sở để tính toán và thu thuế cư trú trong năm tài chính 2024 (bắt đầu từ tháng 6/2024 đến tháng 5/2025). Việc này cho phép chính quyền có đủ thời gian để tổng hợp dữ liệu thu nhập của tất cả người dân sau khi năm tài chính kết thúc, từ đó tính toán chính xác số thuế phải nộp cho từng cá nhân. Do đó, những người mới sang Nhật hoặc mới bắt đầu có thu nhập sẽ không phải đóng thuế cư trú ngay lập tức trong năm đầu tiên, mà sẽ bắt đầu từ năm thứ hai trở đi.

Cách tính thuế cư trú tại Nhật Bản

Thuế cư trú bao gồm hai thành phần chính: thuế suất đồng nhất (Kintouwari) và thuế suất theo thu nhập (Shotokuwari). Tổng số thuế cư trú bạn phải đóng là tổng của hai khoản này. Thuế suất đồng nhất (Kintouwari - 均等割) là một khoản tiền cố định mà mọi người dân có thu nhập đều phải đóng, không phụ thuộc vào mức thu nhập cao hay thấp. Mức này thường là khoảng 5.000 yên mỗi năm (bao gồm 3.500 yên cho thuế thành phố/quận và 1.500 yên cho thuế tỉnh), nhưng có thể thay đổi một chút tùy thuộc vào từng địa phương. Thuế suất theo thu nhập (Shotokuwari - 所得割) được tính dựa trên thu nhập chịu thuế của bạn. Mức thuế suất tiêu chuẩn là 10%, trong đó 6% dành cho thuế thành phố/quận và 4% dành cho thuế tỉnh. Để tính thu nhập chịu thuế, trước tiên bạn cần xác định tổng thu nhập của mình, sau đó trừ đi các khoản khấu trừ hợp lệ. Các khoản khấu trừ này giúp giảm bớt gánh nặng thuế cho người dân.

• Các khoản khấu trừ phổ biến bao gồm: khấu trừ cơ bản (kiso koujo), khấu trừ bảo hiểm xã hội (shakai hoken ryou koujo), khấu trừ người phụ thuộc (fuyou koujo), khấu trừ vợ/chồng (haigusha koujo), khấu trừ chi phí y tế (iryouhi koujo), khấu trừ bảo hiểm nhân thọ (seimei hoken ryou koujo) và nhiều khoản khác.

Các phương thức thanh toán thuế cư trú

Có hai phương thức chính để thanh toán thuế cư trú tại Nhật Bản, tùy thuộc vào tình trạng việc làm của bạn. Phương thức khấu trừ trực tiếp từ lương (Tokubetsu Choushuu - 特別徴収) áp dụng cho hầu hết người lao động làm việc toàn thời gian tại các công ty. Trong trường hợp này, công ty bạn sẽ tự động khấu trừ một phần thuế cư trú từ tiền lương hàng tháng của bạn. Việc khấu trừ này thường bắt đầu từ tháng 6 và kéo dài trong 12 tháng (đến tháng 5 năm sau). Đây là phương thức tiện lợi nhất vì bạn không cần phải tự mình thực hiện bất kỳ thủ tục thanh toán nào. Phương thức tự thanh toán (Futsū Chōshū - 普通徴収) dành cho những người tự kinh doanh, làm việc bán thời gian, hoặc những người mà công ty không thực hiện khấu trừ trực tiếp. Khi chọn phương thức này, chính quyền địa phương sẽ gửi cho bạn các phiếu thanh toán thuế (nouzei tsuchisho) đến địa chỉ cư trú của bạn. Bạn sẽ phải tự mình thanh toán theo 4 đợt chính trong năm: vào tháng 6, tháng 8, tháng 10 và tháng 1.