Để kê khai thuế thu nhập 2026 tại Nhật Bản, bạn cần chuẩn bị các giấy tờ như Gensen Choshu-hyo, hóa đơn chi phí y tế, chứng từ bảo hiểm và xem xét các khoản khấu trừ phù hợp để tối ưu hóa số thuế phải nộp hoặc nhận hoàn thuế. Hạn chót kê khai thường là giữa tháng 3.
Tổng quan về thuế thu nhập cá nhân tại Nhật Bản
Thuế thu nhập cá nhân (所得税 - Shotokuzei) là khoản thuế mà mọi cá nhân có thu nhập tại Nhật Bản phải nộp cho chính phủ. Đây là một phần quan trọng trong hệ thống tài chính cá nhân của bạn, ảnh hưởng trực tiếp đến số tiền thực nhận. Thuế được tính dựa trên tổng thu nhập của bạn trong một năm tài chính (từ ngày 1 tháng 1 đến ngày 31 tháng 12), sau khi đã trừ đi các khoản khấu trừ hợp lệ. Ngoài thuế thu nhập quốc gia, bạn còn phải đóng thuế thị dân (住民税 - Juminzei) cho địa phương nơi bạn cư trú, khoản này thường được tính dựa trên thu nhập của năm trước và thu theo từng đợt hoặc khấu trừ trực tiếp vào lương. Việc hiểu rõ cách tính và các quy định về thuế sẽ giúp bạn quản lý tài chính hiệu quả hơn và tránh những rắc rối pháp lý không đáng có.
Các giấy tờ thiết yếu cần chuẩn bị
Để kê khai thuế thu nhập năm 2026 (cho thu nhập phát sinh trong năm 2025), việc chuẩn bị đầy đủ và chính xác các loại giấy tờ là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Thiếu sót giấy tờ có thể dẫn đến việc kê khai sai, không được hưởng các khoản khấu trừ hoặc phải bổ sung sau này. Hãy bắt đầu thu thập các tài liệu này ngay từ cuối năm hoặc đầu năm mới.
- Giấy chứng nhận khấu trừ thuế (源泉徴収票 - Gensen Choshu-hyo): Đây là tài liệu quan trọng nhất do công ty của bạn cấp vào cuối năm hoặc khi bạn nghỉ việc, thể hiện tổng thu nhập và số thuế đã khấu trừ. Bạn sẽ nhận được nó từ công ty vào khoảng tháng 12 hoặc tháng 1.
- Sổ/Thẻ My Number (マイナンバーカード/通知カード): Dùng để xác minh danh tính khi kê khai thuế.
- Giấy tờ chứng minh các khoản khấu trừ bảo hiểm: Bao gồm chứng nhận đóng bảo hiểm xã hội (社会保険料控除証明書), bảo hiểm nhân thọ (生命保険料控除証明書), bảo hiểm y tế tư nhân, bảo hiểm tai nạn cá nhân. Các công ty bảo hiểm sẽ gửi các giấy tờ này qua bưu điện vào cuối năm.
- Hóa đơn chi phí y tế (医療費控除の明細書): Nếu tổng chi phí y tế của cả gia đình trong năm vượt quá 100.000 yên (hoặc 5% thu nhập, tùy mức nào thấp hơn), bạn có thể được khấu trừ. Cần giữ lại tất cả hóa đơn và biên lai khám chữa bệnh, mua thuốc.
- Chứng từ quyên góp (寄付金控除の証明書): Nếu bạn tham gia Furusato Nozei (ふるさと納税) hoặc các hoạt động quyên góp khác, cần có giấy chứng nhận từ tổ chức nhận quyên góp.
- Chứng từ vay nhà ở (住宅借入金等特別控除証明書): Nếu bạn đang trả góp mua nhà và đủ điều kiện khấu trừ.
- Giấy tờ chứng minh người phụ thuộc (扶養控除): Nếu bạn có người phụ thuộc ở Việt Nam hoặc Nhật Bản, cần giấy tờ chứng minh quan hệ (giấy khai sinh, hộ khẩu), giấy tờ chứng minh thu nhập của người phụ thuộc (nếu có) và chứng từ chuyển tiền hỗ trợ (nếu ở nước ngoài).
- Sổ ngân hàng hoặc thông tin tài khoản: Để nhận tiền hoàn thuế (nếu có).
Các khoản khấu trừ thuế quan trọng bạn nên biết
Hệ thống thuế Nhật Bản có nhiều khoản khấu trừ (所得控除 - Shotoku Koze) giúp giảm bớt thu nhập chịu thuế, từ đó giảm số thuế bạn phải đóng. Việc nắm rõ và áp dụng đúng các khoản khấu trừ này là chìa khóa để tối ưu hóa số tiền thuế của bạn. Đừng bỏ lỡ bất kỳ khoản khấu trừ nào mà bạn đủ điều kiện.
- Khấu trừ bảo hiểm xã hội (社会保険料控除): Toàn bộ số tiền bạn đã đóng cho bảo hiểm y tế quốc dân (国民健康保険), bảo hiểm nenkin (国民年金) và các loại bảo hiểm xã hội khác đều được khấu trừ.
- Khấu trừ bảo hiểm nhân thọ (生命保険料控除): Số tiền đóng cho bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm y tế tư nhân, bảo hiểm hưu trí cá nhân có thể được khấu trừ theo quy định, tối đa khoảng 120.000 yên.
- Khấu trừ chi phí y tế (医療費控除): Áp dụng khi tổng chi phí y tế của bạn và người phụ thuộc vượt quá 100.000 yên hoặc 5% tổng thu nhập (tùy mức nào thấp hơn).
- Khấu trừ người phụ thuộc (扶養控除): Nếu bạn có người phụ thuộc (vợ/chồng, con cái, cha mẹ) đáp ứng các điều kiện về thu nhập và quan hệ, bạn có thể được khấu trừ một khoản nhất định. Đặc biệt quan trọng với người Việt có người thân ở Việt Nam.
- Khấu trừ quyên góp (寄付金控除): Các khoản quyên góp cho các tổ chức công ích hoặc Furusato Nozei đều được khấu trừ.
- Khấu trừ cho người có thu nhập từ kinh doanh tự do (青色申告特別控除 - Aoiro Shinkoku Tokubetsu Koze): Nếu bạn có thu nhập từ kinh doanh tự do và đăng ký kê khai thuế theo hình thức 'Blue Return', bạn có thể được khấu trừ một khoản lớn (tối đa 650.000 yên hoặc 550.000 yên tùy hình thức).
- Khấu trừ cho người khuyết tật (障害者控除), sinh viên (勤労学生控除), v.v.: Các khoản khấu trừ đặc biệt cho các trường hợp cụ thể.
Quy trình kê khai và nộp thuế (Kakutei Shinkoku)
Hầu hết người lao động làm công ăn lương tại Nhật Bản sẽ được công ty thực hiện 'Kê khai thuế cuối năm' (年末調整 - Nenmatsu Chosei). Tuy nhiên, nếu bạn thuộc một trong các trường hợp sau, bạn bắt buộc phải tự kê khai thuế (確定申告 - Kakutei Shinkoku) hoặc nên kê khai để được hoàn thuế:
- Tổng thu nhập từ nhiều nguồn (ví dụ: làm thêm ngoài công việc chính) vượt quá 200.000 yên/năm.
- Bạn nghỉ việc giữa chừng và không làm việc ở công ty khác trong cùng năm.
- Bạn có thu nhập từ kinh doanh tự do, cho thuê nhà, hoặc các nguồn khác không được công ty kê khai.
- Bạn muốn áp dụng các khoản khấu trừ mà Nenmatsu Chosei không bao gồm (ví dụ: chi phí y tế, quyên góp Furusato Nozei, khấu trừ người phụ thuộc ở nước ngoài).
- Bạn có khoản vay mua nhà và muốn áp dụng khấu trừ.
- Thời hạn kê khai: Thông thường, bạn có thể nộp hồ sơ Kakutei Shinkoku từ ngày 16 tháng 2 đến ngày 15 tháng 3 của năm sau (ví dụ: cho thu nhập năm 2025, bạn nộp vào tháng 2-3 năm 2026). Nếu bạn chỉ muốn nhận hoàn thuế, bạn có thể nộp bất cứ lúc nào trong vòng 5 năm kể từ năm phát sinh thu nhập.
- Cách thức kê khai: Bạn có thể kê khai trực tuyến qua hệ thống e-Tax, điền tờ khai thủ công và gửi qua bưu điện, hoặc nộp trực tiếp tại văn phòng thuế (税務署 - Zeimusho) gần nhất. Hệ thống e-Tax ngày càng được khuyến khích vì sự tiện lợi và có thể có ưu đãi khấu trừ nhỏ.
Lưu ý đặc biệt cho cộng đồng người Việt tại Nhật
Với tư cách là người nước ngoài tại Nhật Bản, bạn có thể gặp một số thách thức hoặc có những điểm cần lưu ý riêng khi kê khai thuế. Việc chủ động tìm hiểu và chuẩn bị sẽ giúp quá trình này diễn ra suôn sẻ hơn.
- Khấu trừ người phụ thuộc ở Việt Nam: Đây là một khoản khấu trừ quan trọng mà nhiều người Việt có thể áp dụng. Bạn cần chứng minh mối quan hệ (giấy khai sinh, hộ khẩu dịch thuật công chứng) và chứng minh đã gửi tiền hỗ trợ (biên lai chuyển tiền quốc tế). Người phụ thuộc phải có thu nhập dưới 480.000 yên/năm.
- Rào cản ngôn ngữ: Nếu bạn gặp khó khăn với tiếng Nhật, hãy tìm kiếm sự hỗ trợ từ bạn bè, đồng nghiệp, hoặc các dịch vụ tư vấn thuế có hỗ trợ đa ngôn ngữ. Một số văn phòng thuế cũng có nhân viên hỗ trợ tiếng Anh hoặc cung cấp tài liệu hướng dẫn bằng tiếng Anh.
- Sử dụng các công cụ hỗ trợ: Có nhiều phần mềm và dịch vụ trực tuyến giúp bạn điền tờ khai thuế. Hệ thống e-Tax của Cục Thuế Quốc gia Nhật Bản (国税庁 - Kokuzei-cho) cũng có giao diện khá thân thiện và hướng dẫn chi tiết.
- Tìm kiếm tư vấn chuyên nghiệp: Nếu tình hình tài chính của bạn phức tạp (ví dụ: có nhiều nguồn thu nhập, đầu tư, kinh doanh), việc thuê một chuyên gia tư vấn thuế (税理士 - Zeirishi) là một lựa chọn sáng suốt để đảm bảo tính chính xác và tối ưu hóa thuế.
- Kiểm tra kỹ thông tin: Trước khi nộp, hãy kiểm tra lại tất cả các con số và thông tin cá nhân trên tờ khai để tránh sai sót không đáng có.
Câu hỏi thường gặp
Tôi có cần kê khai thuế nếu công ty đã thực hiện Nenmatsu Chosei (kê khai thuế cuối năm) rồi không?
Không phải lúc nào cũng cần. Nếu bạn chỉ có thu nhập từ một công ty duy nhất và công ty đã thực hiện Nenmatsu Chosei đầy đủ, bao gồm cả các khoản bảo hiểm và người phụ thuộc mà bạn đã khai báo, thì bạn không cần tự kê khai thuế. Tuy nhiên, nếu bạn muốn áp dụng các khoản khấu trừ khác như chi phí y tế vượt mức, Furusato Nozei, hoặc có thu nhập từ các nguồn khác ngoài lương, bạn vẫn nên tự kê khai Kakutei Shinkoku để được hoàn thuế.
Làm sao để biết mình có được hoàn thuế không?
Bạn có thể được hoàn thuế nếu số thuế bạn đã đóng (thông qua khấu trừ lương hàng tháng) cao hơn số thuế thực tế phải nộp sau khi áp dụng tất cả các khoản khấu trừ hợp lệ. Cách chắc chắn nhất để biết là thực hiện tính toán hoặc điền tờ khai Kakutei Shinkoku. Nếu số tiền thuế tính toán ra thấp hơn số đã khấu trừ trên Gensen Choshu-hyo, bạn sẽ nhận được hoàn thuế.
Nếu tôi quên kê khai thuế Kakutei Shinkoku thì sao?
Nếu bạn quên kê khai thuế trong thời hạn quy định (thường là giữa tháng 2 đến giữa tháng 3), bạn vẫn có thể nộp tờ khai bổ sung (修正申告 - Shusei Shinkoku) hoặc tờ khai muộn (期限後申告 - Kigen-go Shinkoku). Tuy nhiên, việc nộp muộn có thể phát sinh các khoản phạt như thuế chậm nộp (延滞税 - Entaizei) hoặc thuế khai thiếu (過少申告加算税 - Kasho Shinkoku Kasanzei). Nếu bạn chỉ muốn nhận hoàn thuế, bạn có thể nộp trong vòng 5 năm mà không bị phạt.
