Kokuho là bảo hiểm y tế bắt buộc cho những người cư trú tại Nhật Bản từ 3 tháng trở lên mà không thuộc hệ thống bảo hiểm xã hội (Shakai Hoken). Nó chi trả 70% chi phí khám chữa bệnh, thuốc men tại các cơ sở y tế có liên kết, giúp giảm gánh nặng tài chính đáng kể khi bạn cần chăm sóc sức khỏe.
Tổng quan về Kokuho và Đối tượng tham gia
Bảo hiểm Y tế Quốc dân, hay còn gọi là Kokumin Kenko Hoken (Kokuho), là một trong những trụ cột của hệ thống an sinh xã hội Nhật Bản. Mục tiêu chính của Kokuho là đảm bảo mọi người dân và cư dân nước ngoài sinh sống tại Nhật Bản đều có thể tiếp cận các dịch vụ y tế cần thiết mà không phải lo lắng về chi phí quá lớn. Khi tham gia Kokuho, bạn sẽ nhận được một thẻ bảo hiểm y tế (Kenko Hoken Sho) và chỉ phải chi trả một phần nhỏ (thường là 30%) chi phí khám chữa bệnh tại các bệnh viện, phòng khám trên toàn quốc. Thông tin trong bài viết này dựa trên các quy định hiện hành và ổn định của Nhật Bản, áp dụng cho năm 2026 và các năm tiếp theo nếu không có thay đổi lớn về chính sách.
Kokuho là bắt buộc đối với những người không thuộc hệ thống bảo hiểm xã hội (Shakai Hoken) của công ty và đáp ứng các điều kiện sau:
Người nước ngoài cư trú tại Nhật Bản từ 3 tháng trở lên (có visa hợp lệ).
Không có bảo hiểm y tế từ nơi làm việc (Shakai Hoken).
Không phải là người phụ thuộc của người có Shakai Hoken.
Không phải là người nhận trợ cấp sinh hoạt (Seikatsu Hogo).
Các đối tượng thường tham gia Kokuho bao gồm sinh viên, người làm việc tự do (freelancer), người nội trợ, người về hưu, hoặc những người làm việc bán thời gian không đủ điều kiện tham gia Shakai Hoken của công ty. Ngược lại, nếu bạn làm việc tại một công ty và được công ty đóng Shakai Hoken (bao gồm cả bảo hiểm y tế và bảo hiểm hưu trí), bạn sẽ không cần tham gia Kokuho.
Thủ tục Đăng ký và Hủy Kokuho
Việc đăng ký và hủy Kokuho là những thủ tục hành chính quan trọng mà người Việt tại Nhật cần nắm rõ để đảm bảo quyền lợi và tránh các rắc rối pháp lý.
Đăng ký Kokuho:
Bạn cần đăng ký Kokuho tại văn phòng quận/thành phố (Shiyakusho/Kuyakusho) nơi bạn cư trú trong vòng 14 ngày kể từ khi bạn đủ điều kiện tham gia (ví dụ: chuyển đến Nhật, chuyển việc không còn Shakai Hoken).
Thủ tục Hủy Kokuho:
Bạn cần hủy Kokuho trong vòng 14 ngày kể từ khi bạn không còn đủ điều kiện tham gia. Việc không hủy kịp thời có thể dẫn đến việc bạn phải đóng phí bảo hiểm cho cả hai hệ thống (Kokuho và Shakai Hoken) hoặc bị truy thu phí không cần thiết.
Sau khi hoàn tất thủ tục, bạn sẽ nhận được một thẻ bảo hiểm y tế Kokuho. Hãy luôn mang theo thẻ này khi đi khám bệnh.
- Giấy tờ cần thiết khi đăng ký: Thẻ cư trú (Zairyu Card), hộ chiếu, giấy tờ chứng minh địa chỉ cư trú (nếu có), giấy báo chuyển đến (Tennyu Todoke) nếu mới chuyển địa điểm, giấy thông báo số My Number (nếu có).
- Giấy tờ cần thiết khi hủy: Thẻ bảo hiểm Kokuho hiện tại, thẻ cư trú (Zairyu Card), giấy tờ chứng minh việc bạn không còn đủ điều kiện (ví dụ: thẻ bảo hiểm Shakai Hoken mới, vé máy bay/giấy tờ chứng minh đã rời Nhật Bản, giấy báo chuyển đi Tenkyo Todoke).
Quyền lợi và Chi trả y tế từ Kokuho
Khi tham gia Kokuho, bạn sẽ được hưởng nhiều quyền lợi y tế, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính khi cần chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp Kokuho không chi trả mà bạn cần lưu ý.
Kokuho chi trả 70% chi phí khám chữa bệnh, bao gồm khám bệnh, xét nghiệm, chẩn đoán, phẫu thuật, nhập viện và thuốc men được kê đơn tại các cơ sở y tế có liên kết với hệ thống bảo hiểm quốc gia. Điều này có nghĩa là bạn chỉ cần tự chi trả 30% tổng chi phí. Đối với trẻ em dưới 6 tuổi, mức chi trả có thể lên đến 80% hoặc 90% tùy theo địa phương.
Một trong những quyền lợi quan trọng nhất của Kokuho là hệ thống chi phí y tế cao (Kogaku Iryohi Seido). Hệ thống này giới hạn mức chi trả tối đa mà bạn phải tự thanh toán trong một tháng cho các chi phí y tế. Nếu tổng chi phí y tế của bạn trong một tháng vượt quá một ngưỡng nhất định (ngưỡng này phụ thuộc vào thu nhập và độ tuổi), phần vượt quá sẽ được Kokuho chi trả hoàn toàn. Bạn cần nộp đơn xin hoàn trả tại văn phòng quận/thành phố để được hưởng quyền lợi này.
Tuy nhiên, có một số trường hợp Kokuho không chi trả:
Khám sức khỏe định kỳ, tiêm chủng không bắt buộc, phẫu thuật thẩm mỹ, chỉnh hình răng không vì mục đích y tế.
Sinh đẻ bình thường (không có biến chứng): Mặc dù Kokuho không chi trả trực tiếp, bạn sẽ nhận được trợ cấp sinh con một lần (Shussan Ikuiji Ichijikin) khoảng 420.000 yên để hỗ trợ chi phí.
Tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp: Các trường hợp này sẽ được bảo hiểm tai nạn lao động (Rosai Hoken) chi trả.
Chi phí đi lại đến bệnh viện, chi phí giường bệnh đặc biệt (phòng riêng), chi phí ăn uống trong bệnh viện.
Phí bảo hiểm Kokuho và Những lưu ý quan trọng
Phí bảo hiểm Kokuho là khoản đóng góp hàng tháng mà bạn phải chi trả để duy trì quyền lợi bảo hiểm. Mức phí này không cố định mà thay đổi tùy thuộc vào nhiều yếu tố.
Cách tính phí bảo hiểm Kokuho:
Phí Kokuho được tính dựa trên thu nhập của bạn trong năm trước, số người trong hộ gia đình, và địa phương bạn sinh sống. Mỗi thành phố, quận đều có công thức tính phí riêng, nhưng nhìn chung, phí bảo hiểm thường bao gồm các thành phần sau:
Phí dựa trên thu nhập: Tính theo tỷ lệ phần trăm của thu nhập chịu thuế của bạn trong năm trước.
Phí bình quân đầu người: Một khoản phí cố định cho mỗi thành viên trong hộ gia đình.
Phí dựa trên tài sản (ở một số địa phương): Tính theo giá trị tài sản cố định (nhà đất) của bạn.
Vì vậy, rất khó để đưa ra một con số cụ thể về phí bảo hiểm. Bạn có thể tra cứu thông tin chi tiết về cách tính phí tại trang web của văn phòng quận/thành phố nơi bạn cư trú, hoặc liên hệ trực tiếp để được tư vấn.
Phương thức thanh toán phí bảo hiểm:
Bạn sẽ nhận được giấy báo thanh toán phí Kokuho qua đường bưu điện. Có nhiều cách để thanh toán:
Chuyển khoản tự động từ tài khoản ngân hàng (Jido Furikae).
Thanh toán tại các cửa hàng tiện lợi (konbini), bưu điện, hoặc ngân hàng bằng phiếu thanh toán.
Những lưu ý quan trọng:
Đóng phí đầy đủ và đúng hạn: Việc chậm trễ hoặc không đóng phí có thể dẫn đến việc bạn bị hạn chế quyền lợi bảo hiểm (ví dụ: chỉ được chi trả 70% sau khi đã đóng đầy đủ số tiền nợ), bị truy thu phí, hoặc thậm chí bị tịch thu tài sản.
Thông báo thay đổi thông tin: Khi có bất kỳ thay đổi nào về địa chỉ, thu nhập, hoặc số người trong hộ gia đình, bạn cần thông báo cho văn phòng quận/thành phố để điều chỉnh phí bảo hiểm kịp thời.
Giảm phí Kokuho: Nếu thu nhập của bạn thấp, bạn có thể đủ điều kiện được giảm phí bảo hiểm. Hãy liên hệ văn phòng quận/thành phố để tìm hiểu về các chương trình hỗ trợ giảm phí.
Câu hỏi thường gặp
Nếu không tham gia Kokuho thì sao?
Nếu bạn đủ điều kiện tham gia Kokuho nhưng không đăng ký, bạn sẽ phải tự chi trả 100% chi phí y tế khi khám chữa bệnh. Ngoài ra, bạn có thể bị truy thu toàn bộ phí bảo hiểm Kokuho từ thời điểm bạn đủ điều kiện tham gia, kèm theo các khoản phí phạt do chậm trễ. Trong trường hợp khẩn cấp, việc không có bảo hiểm có thể gây ra gánh nặng tài chính khổng lồ.
Tôi có thể chọn bệnh viện nào khi có Kokuho?
Bạn có thể chọn bất kỳ bệnh viện, phòng khám, hoặc nha khoa nào trên toàn Nhật Bản có chấp nhận bảo hiểm y tế quốc dân. Hầu hết các cơ sở y tế đều có liên kết với hệ thống Kokuho. Khi đến khám, hãy xuất trình thẻ bảo hiểm y tế của bạn tại quầy tiếp tân.
Làm sao để giảm phí Kokuho nếu thu nhập thấp?
Nếu thu nhập của bạn thấp hơn một ngưỡng nhất định theo quy định của địa phương, bạn có thể đủ điều kiện được giảm phí bảo hiểm Kokuho. Bạn cần liên hệ với bộ phận phụ trách bảo hiểm tại văn phòng quận/thành phố nơi bạn cư trú để hỏi về các chương trình giảm phí (Genmen) và thủ tục đăng ký. Thông thường, việc giảm phí sẽ dựa trên thu nhập của năm trước đó.
