Ngành nghề có nhu cầu cao tại Nhật cho tương lai

Nhiều người Việt ở Nhật đang phân vân: nên tiếp tục bám ngành cũ hay chuyển hướng sang lĩnh vực khác để có visa ổn định hơn, lương tốt hơn. Câu trả lời không nằm ở cảm tính mà ở số liệu cụ thể: Nhật Bản đang thiếu người ở đâu, thiếu bao nhiêu, và chính sách visa nào sắp thay đổi.

Tính đến 06/07/2026, bức tranh lao động nước ngoài tại Nhật đang dịch chuyển rõ rệt. Chế độ Kỹ năng đặc định (Tokutei Ginou) vừa mở rộng thêm 3 lĩnh vực mới, chế độ Thực tập sinh kỹ năng cũ sắp bị thay thế hoàn toàn, còn thị trường lao động nói chung đang phân hóa mạnh giữa nhóm ngành công nghệ đang bùng nổ và nhóm việc văn phòng truyền thống đang co lại.

Bài này tổng hợp số liệu chính thức từ Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Lao động (MHLW), Bộ Kinh tế-Công nghiệp (METI) để bạn xác định ngành nào đáng đầu tư thời gian học nghề, thi chứng chỉ, hoặc chuyển đổi visa trong 2-5 năm tới.

Tóm tắt nhanh

• Tính đến 12/2025, lao động Tokutei Ginou tại Nhật đạt kỷ lục 390.296 người, người Việt đông nhất (164.352 người, 42,1%) nhưng tỷ trọng đang giảm dần
• Từ 23/01/2026, Nhật bổ sung 3 lĩnh vực mới vào Tokutei Ginou (giặt là công nghiệp, kho vận, tuần hoàn tài nguyên), nâng tổng số ngành từ 16 lên 19, dự kiến tuyển thực tế từ khoảng 2027
• Điều dưỡng (kaigo) và IT là hai ngành có khoảng trống nhân lực lớn nhất về dài hạn: thiếu 570.000 người kaigo vào 2040 và tới 790.000 người IT vào 2030 ở kịch bản xấu
• Chế độ Thực tập sinh kỹ năng sẽ bị thay bằng Ikusei Shuro từ 01/04/2027, có giai đoạn chuyển tiếp song song khoảng 3 năm
• 11/19 lĩnh vực Tokutei Ginou đã đủ điều kiện lên diện 2 hào (không giới hạn thời gian, bảo lãnh gia đình) tính đến 01/04/2026, nhưng điều dưỡng và một số ngành vận tải-lâm nghiệp chưa được áp dụng

Vì sao phải nhìn vào số liệu thay vì tin đồn

• Thông tin xác minh: 06/07/2026
• Tổng lao động Tokutei Ginou (12/2025): 390.296 người
• Người Việt trong đó: 164.352 người (42,1%)
• Số lĩnh vực Tokutei Ginou: 19 (từ 23/01/2026, tăng từ 16)

Rất nhiều lời khuyên về "ngành hot ở Nhật" trên mạng xã hội thực ra chỉ là cảm nhận cá nhân của vài người quen. Để quyết định có nên học thêm chứng chỉ, thi lên visa 2 hào, hay chuyển hẳn sang ngành khác, cần dựa vào ba nguồn số liệu độc lập: thống kê lao động nước ngoài của Cục Quản lý xuất nhập cảnh (moj.go.jp), dự báo nhân lực của Bộ Y tế-Lao động-Phúc lợi (mhlw.go.jp), và khảo sát thiếu hụt nhân lực IT của Bộ Kinh tế-Thương mại-Công nghiệp (meti.go.jp).

Tính đến cuối tháng 12/2025 (số liệu sơ bộ mới nhất được công bố), số lao động diện Kỹ năng đặc định tại Nhật đạt 390.296 người — con số cao kỷ lục kể từ khi chế độ này ra đời năm 2019. Trong đó 382.341 người thuộc diện 1 hào (tokutei ginou 1 gou) và chỉ 7.955 người đã chuyển lên diện 2 hào (tokutei ginou 2 gou) — cho thấy phần lớn lao động vẫn đang ở giai đoạn đầu của lộ trình visa, và cánh cửa lên 2 hào vẫn còn rất hẹp so với tổng số.

Người Việt Nam vẫn là nhóm quốc tịch đông nhất trong hệ thống này với 164.352 người, chiếm 42,1% tổng số — gần gấp đôi nhóm đứng thứ hai. Nhưng đây không phải tín hiệu để chủ quan: tỷ trọng người Việt đang giảm dần qua từng năm khi Indonesia và Myanmar gia tăng nhanh chóng, một phần do các nước này đẩy mạnh đào tạo tiếng Nhật và ký thêm biên bản hợp tác lao động song phương với Tokyo. Nói cách khác, lợi thế "đông nhất" của người Việt không tự động đảm bảo cơ hội việc làm tốt nhất — chất lượng tay nghề và trình độ tiếng Nhật mới là yếu tố quyết định ai được ưu tiên tuyển.

Chế độ Kỹ năng đặc định mở rộng: 3 ngành mới, nhưng chưa tuyển ngay

Ngày 23/01/2026, Nội các Nhật Bản đã chính thức quyết định bổ sung thêm 3 lĩnh vực vào danh sách ngành nghề Kỹ năng đặc định, nâng tổng số từ 16 lên 19 lĩnh vực. Ba ngành mới là:

• Dịch vụ giặt là công nghiệp (linen supply) — phục vụ bệnh viện, khách sạn, nhà hàng quy mô lớn
• Kho vận - logistics (chưa tính vận tải đường bộ vốn đã có sẵn trong danh sách cũ)
• Tuần hoàn tài nguyên (resource circulation) — tái chế, xử lý rác thải công nghiệp

Việc mở rộng sang kho vận và tuần hoàn tài nguyên phản ánh đúng thực trạng thiếu hụt nhân lực ở các ngành hậu cần và môi trường — hai lĩnh vực vốn phụ thuộc nhiều vào lao động phổ thông nội địa đang già hóa nhanh. Đây là tín hiệu đáng để những ai đang cân nhắc học nghề mới theo dõi sát trong 12-18 tháng tới, thay vì vội vàng.

Diện 2 hào: ngành nào đã mở, ngành nào còn phải chờ

Diện Tokutei Ginou 2 hào là mục tiêu nhiều người hướng tới vì không giới hạn số lần gia hạn visa (miễn đủ điều kiện tái ký hợp đồng) và được phép bảo lãnh vợ/chồng, con nhỏ sang sống cùng — điều mà diện 1 hào không có. Tính đến ngày 01/04/2026, trong 19 lĩnh vực Tokutei Ginou, có 11 lĩnh vực đã đủ điều kiện áp dụng diện 2 hào.

✅ Đã mở diện 2 hào (11 ngành)

• Xây dựng
• Đóng tàu - công nghiệp hàng hải
• Bảo trì ô tô
• Hàng không (mặt đất, bảo dưỡng)
• Khách sạn - lưu trú
• Nông nghiệp
• Ngư nghiệp
• Chế biến thực phẩm - đồ uống
• Dịch vụ ăn uống (nhà hàng)
• Sản xuất công nghiệp chế tạo
• Vệ sinh công nghiệp (building cleaning)

❌ Chưa mở, chỉ có diện 1 hào

• Điều dưỡng (kaigo)
• Giặt là công nghiệp (mới)
• Vận tải ô tô (lái xe)
• Đường sắt
• Kho vận - logistics (mới)
• Lâm nghiệp
• Công nghiệp gỗ
• Tuần hoàn tài nguyên (mới)

Đáng chú ý là điều dưỡng — ngành có nhu cầu tuyển cao bậc nhất — lại chưa nằm trong danh sách 2 hào. Lý do chủ yếu là cơ quan quản lý muốn giữ một lộ trình thăng tiến riêng cho kaigo, thông qua kỳ thi Kaigo Fukushi Shi (chứng chỉ điều dưỡng phúc lợi quốc gia) để chuyển sang diện visa "Kaigo" (khác hẳn Tokutei Ginou) — vốn đã cho phép bảo lãnh gia đình ngay từ đầu nếu đạt chứng chỉ này. Vì vậy người làm điều dưỡng không nên chỉ trông chờ Tokutei Ginou 2 hào mà nên tìm hiểu song song con đường thi lấy bằng Kaigo Fukushi Shi.

Thực tập sinh kỹ năng bị thay thế: mốc 01/04/2027 cần nhớ

Đây là thay đổi lớn nhất về cấu trúc visa lao động trong nhiều năm qua. Dựa trên luật sửa đổi Luật Xuất nhập cảnh công bố tháng 6/2024, chế độ Thực tập sinh kỹ năng (Ginou Jisshu) sẽ chính thức bị bãi bỏ và thay bằng chế độ mới mang tên "Ikusei Shuro" (nghĩa đen: đào tạo và làm việc), có hiệu lực từ 01/04/2027.

1. Giai đoạn hiện tại (đến 31/03/2027): Chế độ Ginou Jisshu vẫn vận hành bình thường. Người đã sang Nhật diện thực tập sinh trước mốc này tiếp tục theo hợp đồng và quy định cũ cho đến khi hết thời hạn 3 năm (hoặc gia hạn tối đa).
2. Ikusei Shuro bắt đầu (từ 01/04/2027): Chế độ mới chính thức áp dụng cho lao động mới sang Nhật, với mục tiêu đào tạo trong tối đa 3 năm để đạt trình độ tương đương Tokutei Ginou 1 hào — nghĩa là có thể chuyển tiếp thẳng sang Kỹ năng đặc định mà không cần thi lại từ đầu như trước.
3. Giai đoạn chuyển tiếp song song (khoảng 2027-2030): Cả hai chế độ Ginou Jisshu (cho người đã sang trước) và Ikusei Shuro (cho người sang sau) cùng tồn tại khoảng 3 năm, cho đến khi Ginou Jisshu tất toán hoàn toàn.
4. Chuyển đổi sang Tokutei Ginou: Điểm khác biệt lớn nhất so với trước: Ikusei Shuro được thiết kế để việc chuyển tiếp lên Tokutei Ginou 1 hào thuận lợi hơn, giảm bớt tình trạng thực tập sinh cũ phải bỏ dở giữa chừng hoặc mất tư cách lưu trú khi hết hạn 3 năm mà chưa tìm được hướng đi tiếp theo.

Với người đang là thực tập sinh (Ginou Jisshu) tại thời điểm 06/07/2026, điều cần làm ngay là hỏi nghiệp đoàn quản lý (kanri kumiai) về kế hoạch cụ thể: hợp đồng của bạn còn bao lâu, có thể thi chuyển sang Tokutei Ginou 1 hào ở ngành nào, và mốc thời gian nộp hồ sơ thi kỹ năng (ginou hyouka shiken) gần nhất là khi nào.

Điều dưỡng (kaigo): khoảng trống nhân lực lớn nhất tính theo số tuyệt đối

Theo dự báo của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi (MHLW), số nhân viên điều dưỡng/hộ lý (kaigo) cần thiết trên toàn Nhật Bản là khoảng 2,40 triệu người vào năm tài khóa 2026 — tăng thêm khoảng 250.000 người so với năm 2022. Con số này còn tăng vọt lên khoảng 2,72 triệu người vào năm tài khóa 2040, tức tăng thêm khoảng 570.000 người so với hiện tại.

Đây là lý do ngành kaigo liên tục xuất hiện trong các chương trình tuyển dụng lao động nước ngoài — không chỉ qua Tokutei Ginou mà còn qua chương trình EPA (Economic Partnership Agreement, dành riêng cho điều dưỡng Việt Nam-Indonesia-Philippines từ hơn một thập kỷ nay) và visa "Kaigo" dành cho người tốt nghiệp trường điều dưỡng tại Nhật. Với người Việt chưa có nền tảng tiếng Nhật cao, đây vẫn là một trong số ít ngành có lộ trình rõ ràng: học tiếng, thi Kaigo Fukushi Shi, rồi ổn định lâu dài với visa cho phép bảo lãnh gia đình.

IT và chuyển đổi số (DX): ngành duy nhất tăng trưởng ngược dòng

Trong khi nhiều ngành nghề văn phòng truyền thống đang thu hẹp, IT là điểm sáng hiếm hoi tăng trưởng liên tục. Theo khảo sát của Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp (METI), Nhật Bản có thể thiếu tới khoảng 790.000 nhân lực IT vào năm 2030 ở kịch bản xấu nhất, còn ở kịch bản trung bình vẫn thiếu khoảng 450.000 người. Đáng chú ý hơn, riêng nhân lực IT trình độ cao — chuyên về AI, Big Data, IoT (nhóm công nghệ được gọi là "cách mạng công nghiệp 4.0" tại Nhật) — dự báo thiếu khoảng 124.000 người vào năm 2030.

Số liệu từ Cơ quan Xúc tiến Công nghệ Thông tin (IPA) trong báo cáo "Xu hướng DX 2024" càng cho thấy tốc độ thiếu hụt đang tăng nhanh: 62,1% doanh nghiệp Nhật cho biết đang "thiếu hụt nghiêm trọng" nhân sự chuyển đổi số (DX), gấp đôi tỷ lệ 30,6% ghi nhận năm tài khóa 2021. Nói cách khác, chỉ trong 3 năm, mức độ khát nhân lực IT/DX của doanh nghiệp Nhật đã tăng gấp đôi.

Số liệu thị trường lao động đầu năm 2026 càng củng cố xu hướng này. Chỉ số tỷ lệ cầu/cung việc làm (yuko kyujin bairitsu) toàn quốc duy trì quanh mức 1,18-1,19 lần, nhưng phân hóa cực mạnh theo ngành: việc làm văn phòng thông thường (jimu, dạng chính quy - seishain) giảm gần 50% so với cùng kỳ năm trước, trong khi việc làm kỹ sư IT (chính quy) lại tăng khoảng 11%. Đây là bằng chứng rõ ràng cho việc thị trường lao động Nhật đang "lưỡng cực hóa" — nghiêng hẳn về công nghệ và các ngành thiếu hụt truyền thống như xây dựng, y tế-phúc lợi, chăm sóc người già, trong khi việc bàn giấy thông thường ngày càng khó tìm.

• Người Việt học IT tại Nhật (hoặc học ở Việt Nam rồi sang) có lợi thế lớn: nhiều công ty phát triển phần mềm chấp nhận trình độ tiếng Nhật N3-N4 nếu kỹ năng lập trình tốt, vì môi trường làm việc có thể dùng tiếng Anh hoặc tài liệu kỹ thuật song ngữ
• Các trường nghề chuyên môn (senmon gakko) ngành CNTT tại Nhật thường có chương trình 2 năm, học phí thấp hơn đại học, và có mạng lưới giới thiệu việc làm (shokuba shokai) riêng cho sinh viên quốc tế
• Visa phù hợp cho ngành này là "Kỹ thuật - Tri thức nhân văn - Nghiệp vụ quốc tế" (Gijutsu Jinbun Chishiki Kokusai Gyomu), không phải Tokutei Ginou — đây là điểm khác biệt quan trọng cần lưu ý khi tìm hiểu, vì điều kiện và quyền lợi hai loại visa này khác nhau đáng kể

Nhóm ngành đông lao động nhất hiện tại: thực phẩm, xây dựng, chế tạo

Không phải ngành nào "tương lai" cũng đồng nghĩa với "cơ hội ngay bây giờ". Nhìn vào cơ cấu lao động Tokutei Ginou thực tế theo ngành, chế biến thực phẩm và đồ uống (inshoku ryohin seizougyou) đang dẫn đầu tuyệt đối với 95.644 người, chiếm 24,5% tổng số lao động kỹ năng đặc định toàn quốc — gần một phần tư. Xếp sau là điều dưỡng, sản xuất công nghiệp chế tạo, xây dựng và dịch vụ ăn uống.

Với người mới sang Nhật hoặc đang tìm cơ hội đổi việc trong ngắn hạn (dưới 1-2 năm), nhóm ngành này thực tế và dễ tiếp cận hơn IT hay điều dưỡng vì rào cản đầu vào thấp hơn — chủ yếu cần JLPT N4 và một số chứng chỉ kỹ năng nghề cơ bản. Tuy nhiên về dài hạn, mức lương và cơ hội thăng tiến trong nhóm này thường thấp hơn IT và điều dưỡng có chứng chỉ chuyên môn.

Lỗi thường gặp khi người Việt chọn ngành nghề ở Nhật

Mẹo thực tế cho người Việt đang cân nhắc đổi ngành

• Nếu tiếng Nhật ở mức N4-N3: ưu tiên nhóm ngành đã có kỳ thi Tokutei Ginou ổn định (thực phẩm, xây dựng, chế tạo) thay vì chờ 3 ngành mới chưa có kỳ thi
• Nếu tiếng Nhật N3 trở lên và có nền tảng kỹ thuật: nghiêm túc tìm hiểu ngành IT qua senmon gakko hoặc khóa học ngắn hạn — đây là ngành hiếm hoi có nhu cầu tăng cả về số lượng lẫn mức lương
• Nếu đã có kinh nghiệm chăm sóc người bệnh/người già ở Việt Nam: cân nhắc thi Kaigo Fukushi Shi thay vì chỉ dựa vào Tokutei Ginou kaigo, vì chứng chỉ này mở visa riêng có quyền lợi tốt hơn
• Luôn kiểm tra thông tin trực tiếp tại Hello Work hoặc trang chính thức moj.go.jp trước khi tin theo môi giới, đặc biệt với 3 ngành Tokutei Ginou mới chưa triển khai
• Nếu đang là thực tập sinh, đừng đợi đến sát hạn hợp đồng mới hỏi về Ikusei Shuro hay chuyển đổi Tokutei Ginou — nên hỏi nghiệp đoàn ít nhất 6 tháng trước khi hết hạn visa hiện tại

Việc cần làm nếu bạn đang cân nhắc đổi hướng nghề nghiệp tại Nhật

1. Xác định visa hiện tại của bạn (Tokutei Ginou 1 hào, Ginou Jisshu, kỹ sư/tri thức nhân văn quốc tế...) và hạn còn lại trên thẻ ngoại kiều (zairyu card)
2. Tra cứu ngành mình đang làm có nằm trong 11 lĩnh vực đã mở diện 2 hào không — nếu có, hỏi nghiệp đoàn/công ty về lộ trình thi lên 2 hào
3. Nếu đang học tiếng Nhật, ưu tiên luyện thi JLPT N3 trở lên hoặc JFT-Basic vì hầu hết ngành Tokutei Ginou đều yêu cầu
4. Nếu quan tâm ngành IT/DX, tìm khóa học ngắn hạn (Hello Work, trường nghề chuyên môn - senmon gakko) về lập trình cơ bản, không nhất thiết phải học đại học 4 năm
5. Nếu đang ở diện Ginou Jisshu, hỏi nghiệp đoàn quản lý (kumiai) về việc chuyển đổi sang Tokutei Ginou 1 hào trước hoặc sau mốc 01/04/2027
6. Liên hệ Hello Work (ハローワーク) khu vực gần nhất hoặc trung tâm hỗ trợ lao động nước ngoài để được tư vấn miễn phí về ngành nghề phù hợp
7. Nếu cân nhắc ngành điều dưỡng (kaigo), tìm hiểu kỳ thi Kaigo Fukushi Shi hoặc chương trình EPA/Tokutei Ginou kaigo có hỗ trợ học phí
8. Lưu lại các trang chính thức: moj.go.jp (Xuất nhập cảnh), mhlw.go.jp (Lao động), meti.go.jp (Kinh tế-Công nghiệp) để cập nhật thay đổi chính sách

Câu hỏi thường gặp

Ngành nào ở Nhật đang thiếu người nhất hiện nay (giữa năm 2026)?

Theo số liệu Tokutei Ginou tính đến 12/2025, đông nhất là chế biến thực phẩm-đồ uống (95.644 người, 24,5%), sau đó là điều dưỡng, sản xuất chế tạo, xây dựng và dịch vụ ăn uống. Nếu tính nhu cầu tuyệt đối trong tương lai, điều dưỡng và IT là hai nhóm có khoảng trống lớn nhất: MHLW dự báo thiếu 570.000 nhân viên kaigo vào năm 2040, còn METI dự báo thiếu tới 790.000 nhân lực IT vào năm 2030 ở kịch bản xấu.

Tokutei Ginou 2 hào là gì, và ngành nào của tôi được áp dụng?

Đây là diện visa không giới hạn số lần gia hạn và cho phép bảo lãnh vợ/chồng, con sang Nhật. Tính đến 01/04/2026, 11 trong 19 lĩnh vực đã đủ điều kiện, nhưng loại trừ điều dưỡng, giặt là, vận tải ô tô, đường sắt, kho vận, lâm nghiệp, công nghiệp gỗ và tuần hoàn tài nguyên — các ngành này hiện chỉ có diện 1 hào. Nên hỏi trực tiếp công ty hoặc nghiệp đoàn xem ngành cụ thể của bạn đã mở kỳ thi 2 hào chưa.

Thực tập sinh kỹ năng (Ginou Jisshu) có còn tồn tại sau năm 2026 không?

Còn, nhưng đang trong giai đoạn chuyển tiếp. Chế độ mới Ikusei Shuro chính thức có hiệu lực từ 01/04/2027 và sẽ thay thế dần Ginou Jisshu, với khoảng 3 năm hai chế độ cùng tồn tại song song (đến khoảng 2030). Người đang là thực tập sinh trước mốc này vẫn tiếp tục theo quy định cũ cho đến khi hết hợp đồng, sau đó có thể chuyển sang Ikusei Shuro hoặc Tokutei Ginou 1 hào.

Không giỏi tiếng Nhật thì có cơ hội nào trong nhóm ngành đang thiếu người không?

Có, nhưng tùy ngành. Chế biến thực phẩm, xây dựng, nông nghiệp thường chỉ yêu cầu N4 hoặc tương đương JFT-Basic. Điều dưỡng và các ngành dịch vụ trực tiếp với khách hàng thường đòi N3 trở lên vì cần giao tiếp phức tạp hơn. IT là ngoại lệ đáng chú ý: nhiều công ty phát triển phần mềm chấp nhận trình độ tiếng Nhật thấp hơn nếu ứng viên giỏi chuyên môn và tiếng Anh, vì đội nhóm có thể làm việc bằng tiếng Anh.

Người Việt còn chiếm ưu thế trong lao động kỹ năng đặc định không?

Vẫn đông nhất tính đến 12/2025 với 164.352 người, chiếm 42,1% tổng số lao động Tokutei Ginou toàn quốc. Tuy nhiên tỷ trọng đang giảm dần vì Indonesia và Myanmar tăng nhanh hơn — nên đây không phải lý do để chủ quan, mà là tín hiệu cần nâng cao tay nghề và trình độ tiếng Nhật để giữ lợi thế cạnh tranh.

Bài viết dựa trên số liệu chính thức từ Cục Quản lý xuất nhập cảnh Nhật Bản, MHLW, METI và IPA tính đến 06/07/2026. Chính sách lao động nước ngoài tại Nhật thay đổi khá nhanh (đặc biệt giai đoạn chuyển tiếp Ikusei Shuro 2027-2030), nên định kỳ kiểm tra lại thông tin trên moj.go.jp hoặc hỏi trực tiếp nghiệp đoàn/công ty tiếp nhận trước khi ra quyết định quan trọng về visa hay đổi ngành."