Nhiều bạn trẻ Việt Nam khi tìm hiểu du học đại học Nhật Bản thường bị choáng giữa hàng loạt khái niệm: EJU, COE, tư cách lưu trú, học bổng MEXT, JASSO... mà không rõ thứ tự làm việc thực sự là gì.
Thực tế lộ trình có ba trục chính chạy song song: (1) chuẩn bị năng lực học thuật và thi cử — chủ yếu là kỳ thi EJU nếu học bằng tiếng Nhật; (2) chuẩn bị tài chính — học phí, lệ phí, học bổng; (3) thủ tục lưu trú — COE và visa, phần đang có thay đổi lớn về lệ phí trong năm 2026 mà nhiều người chưa cập nhật kịp.
Bài viết này hệ thống lại các mốc thời gian, con số cụ thể và những điểm dễ nhầm lẫn nhất, dựa trên thông tin từ JASSO, MEXT và Cục Quản lý xuất nhập cảnh Nhật Bản tính đến ngày 06/07/2026.
Tóm tắt nhanh
- EJU 2026 tổ chức 2 đợt: Đợt 1 nộp hồ sơ 16/2-12/3/2026 (thi 22/5/2026), Đợt 2 nộp hồ sơ 6/7-30/7/2026 (thi 16/10/2026) — gần như bắt buộc với ứng viên tự túc muốn vào đại học bằng tiếng Nhật
- Học phí đại học quốc lập theo mức chuẩn: 282.000 yên lệ phí nhập học (đóng 1 lần) + 535.800 yên/năm học phí, trường được điều chỉnh tối đa 120%
- Học bổng MEXT diện Đại sứ quán giới thiệu: 117.000 yên/tháng, miễn toàn bộ học phí/lệ phí; học bổng JASSO Gakushu Shoreihi: 48.000 yên/tháng cho du học sinh tự túc, do trường đề cử
- Lệ phí gia hạn tư cách lưu trú 'Du học' sắp tăng mạnh (dự kiến từ 10/2026): từ 6.000 yên đồng nhất lên khoảng 33.000 yên (1 năm) đến 75.000 yên (5 năm) — cần theo dõi sát
- Số du học sinh Việt Nam tại Nhật đạt 43.366 người (tính đến 1/5/2025), tăng 7,5%, đứng thứ 3 sau Trung Quốc và Nepal — cạnh tranh học bổng ngày càng cao
- Du học sinh diện tư cách 'Du học' KHÔNG thuộc diện chế độ hỗ trợ học phí mới cho hộ đông con, chỉ tiếp cận được qua học bổng MEXT/JASSO/trường
EJU là gì và tại sao gần như bắt buộc
- Thông tin xác minh: 06/07/2026
- EJU Đợt 2/2026: Nhận hồ sơ 6/7-30/7/2026, thi 16/10/2026 (dự kiến)
- EJU Đợt 1/2026: Đã qua — nhận hồ sơ 16/2-12/3/2026, thi 22/5/2026
- Du học sinh Việt Nam tại Nhật: 43.366 người (1/5/2025), tăng 7,5%, đứng thứ 3
EJU (Nihon Ryugaku Shiken — Kỳ thi Du học Nhật Bản) do JASSO tổ chức, đánh giá năng lực tiếng Nhật và kiến thức nền (Toán, Khoa học tự nhiên hoặc Tổng hợp Nhật Bản/thế giới, tùy ngành đăng ký) của người nước ngoài muốn vào đại học Nhật. Đây không phải kỳ thi tuyển sinh trực tiếp — điểm EJU là căn cứ để từng trường xét hồ sơ, kết hợp phỏng vấn hoặc bài luận riêng.
Với ứng viên tự túc muốn theo học chương trình giảng dạy bằng tiếng Nhật tại đại học quốc lập, công lập, và phần lớn đại học tư lớn, EJU gần như là điều kiện bắt buộc chứ không phải lựa chọn. Ngoại lệ chủ yếu rơi vào một số chương trình giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh, hoặc diện học bổng MEXT do Đại sứ quán tuyển chọn trực tiếp (không thi EJU ở vòng nộp hồ sơ ban đầu, dù nhiều trường tiếp nhận vẫn có thể yêu cầu bổ sung sau).
⚠️ Nhầm lẫn phổ biến nhất: nghĩ rằng đăng ký EJU trong nước Nhật thì phải đã có tư cách lưu trú 'Du học'. Thực tế, thí sinh đang ở Việt Nam vẫn đăng ký thi EJU tại các điểm thi trong nước (Hà Nội, TP.HCM) — đây chính là con đường phổ biến nhất để chuẩn bị hồ sơ trước khi sang Nhật.
- Nếu bỏ lỡ Đợt 2 (6/7-30/7/2026), phải chờ đến đợt thi năm 2027 — ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch nhập học tháng 4 hoặc tháng 9/10 năm sau
- Điểm EJU có giá trị trong khoảng 2 năm kể từ ngày thi, nên có thể dùng để nộp hồ sơ nhiều đợt xét tuyển khác nhau
- Một số trường yêu cầu thêm chứng chỉ tiếng Nhật riêng (JLPT N2/N1) song song với điểm EJU, cần kiểm tra kỹ yêu cầu từng trường trước khi chọn môn thi
Học phí đại học Nhật Bản: quốc lập, công lập, tư thục khác nhau ra sao
Đại học quốc lập (kokuritsu daigaku, do Bộ Giáo dục Nhật — MEXT quản lý) áp dụng mức học phí chuẩn thống nhất toàn quốc, các trường được phép điều chỉnh tăng tối đa 120% mức chuẩn nhưng phần lớn giữ nguyên mức chuẩn để cạnh tranh tuyển sinh.
Khoản chi | Chi phí (JPY) | Ghi chú |
|---|
Lệ phí nhập học (nyugakuryo) — đóng 1 lần | 282.000 yên | Mức chuẩn quốc lập, đóng khi xác nhận nhập học |
Học phí (jugyoryo) — theo năm | 535.800 yên/năm | Mức chuẩn quốc lập, thường chia 2 kỳ đóng |
Học phí điều chỉnh tối đa | Lên đến 120% mức chuẩn | Từng trường quốc lập có thể áp dụng riêng |
Lệ phí xét tuyển | Khoảng 17.000 yên | Áp dụng cho kỳ thi tuyển đầu vào, có thể được miễn nếu học bổng MEXT |
- Đại học công lập (koritsu, do chính quyền tỉnh/thành lập) thường áp dụng mức tương đương hoặc nhỉnh hơn quốc lập một chút, tùy địa phương
- Đại học tư thục (shiritsu) có biên độ rất rộng — có thể từ mức tương đương quốc lập đến gấp 2-3 lần, tùy ngành và tùy trường, khối Y-Nha thường cao vượt trội
- Ngoài học phí, cần dự trù chi phí giáo trình, bảo hiểm y tế quốc dân (Kokuho), phí sinh hoạt (nhà ở, ăn uống) — thường được các trường liệt kê riêng trong hồ sơ tuyển sinh
Học bổng: MEXT và JASSO Gakushu Shoreihi
✅ Học bổng MEXT (Đại sứ quán giới thiệu)
- Trợ cấp 117.000 yên/tháng cho sinh viên bậc đại học (gakubu ryugakusei)
- Cộng phụ cấp vùng 2.000-3.000 yên/tháng nếu học tại khu vực chỉ định
- Miễn học phí, lệ phí thi tuyển, lệ phí nhập học toàn bộ
- Xét tuyển cạnh tranh qua Đại sứ quán Nhật tại Việt Nam trước khi sang Nhật
- Cấp toàn phần trong suốt thời gian học chính khóa
❌ JASSO Gakushu Shoreihi (khuyến khích học tập)
- Mức chi trả 48.000 yên/tháng, áp dụng cho cả bậc đại học và sau đại học
- Cấp theo kỳ 1 năm (tháng 4-tháng 3) hoặc 6 tháng (tháng 10-tháng 3)
- Xét theo thành tích học tập và hoàn cảnh kinh tế của sinh viên
- Do chính trường đang theo học đề cử, không tự nộp hồ sơ trực tiếp
- Không thay thế học phí — sinh viên vẫn phải đóng học phí đầy đủ
Vì diện MEXT xét tuyển cạnh tranh cao và thường yêu cầu hồ sơ nộp từ trước khi sang Nhật (qua Đại sứ quán Nhật tại Hà Nội), sinh viên nên tìm hiểu thông tin tuyển sinh MEXT hằng năm sớm, thường công bố vào đầu năm cho kỳ tuyển sinh mùa thu năm sau. Với JASSO Gakushu Shoreihi, cách thực tế nhất là chủ động hỏi phòng hỗ trợ du học sinh (ryugakusei ka) của trường ngay sau khi nhập học, vì nhiều trường chỉ đề cử sinh viên có thành tích từ kỳ đầu tiên trở đi.
ℹ️ Chế độ hỗ trợ học phí mới cho hộ gia đình đông con của Nhật (mở rộng từ năm học 2025, áp dụng tiếp 2026) KHÔNG áp dụng cho tư cách lưu trú 'Du học'. Du học sinh Việt Nam giữ tư cách này chỉ tiếp cận được hỗ trợ tài chính qua học bổng MEXT, JASSO hoặc học bổng riêng của trường/tổ chức tư nhân.
Quy trình xin COE và visa: các bước cụ thể
- Nhận thư mời nhập học (goukaku tsuchisho) từ trường (Ngay sau kỳ xét tuyển): Sau khi trúng tuyển qua xét hồ sơ EJU + phỏng vấn/bài luận (hoặc qua diện MEXT), trường sẽ gửi thông báo trúng tuyển kèm hướng dẫn thủ tục tiếp theo.
- Nộp hồ sơ xin COE qua trường (trường đại diện nộp) (Nộp trước ngày nhập học dự kiến ít nhất 3-4 tháng): Trường sẽ thay sinh viên nộp hồ sơ xin Giấy chứng nhận tư cách lưu trú (COE — 在留資格認定証明書) lên Cục Quản lý xuất nhập cảnh khu vực. Cần chuẩn bị hồ sơ chứng minh tài chính, bảng điểm, giấy tờ cá nhân theo mẫu trường yêu cầu.
- Chờ xét duyệt COE (Khoảng 1,5-2 tháng): Thời gian xét duyệt COE thông thường khoảng 1,5-2 tháng kể từ khi trường nộp hồ sơ. Nên tính dư thời gian vì có thể bị yêu cầu bổ sung giấy tờ.
- Nhận COE điện tử qua email (Ngay khi có kết quả): Từ 17/3/2023, COE được cấp dưới dạng file điện tử gửi qua email, có thể lưu và xuất trình trên điện thoại, không cần đợi bản giấy gửi qua bưu điện quốc tế.
- Nộp hồ sơ xin visa 'Du học' tại Đại sứ quán/Lãnh sự quán Nhật (Thường xử lý trong 5-7 ngày làm việc): Mang COE (bản điện tử hoặc in), hộ chiếu, ảnh thẻ, đơn xin visa đến nộp tại Đại sứ quán Nhật Bản tại Hà Nội hoặc Tổng Lãnh sự quán tại TP.HCM.
- Nhập cảnh Nhật Bản và làm thủ tục cư trú (Trong vòng 14 ngày sau nhập cảnh): Xuất trình COE (điện tử hoặc giấy) và visa tại cửa khẩu, nhận thẻ lưu trú (zairyu card) ngay tại sân bay lớn, đăng ký địa chỉ cư trú tại tòa thị chính trong vòng 14 ngày.
⚠️ Thay đổi quan trọng cần theo dõi: Bộ Tư pháp Nhật Bản (thông báo 3/7/2026) đề xuất tăng mạnh lệ phí xét duyệt/gia hạn tư cách lưu trú, bao gồm tư cách 'Du học', từ mức đồng nhất 6.000 yên hiện tại lên theo thời hạn: khoảng 10.000 yên (≤3 tháng), khoảng 33.000 yên (1 năm), khoảng 64.000 yên (3-dưới 5 năm), khoảng 75.000 yên (5 năm). Luật sửa đổi cho phép nâng trần lệ phí này đã được Quốc hội thông qua ngày 29/5/2026, mức cụ thể đang trong giai đoạn lấy ý kiến công chúng, dự kiến thi hành từ tháng 10/2026. Sinh viên có lịch gia hạn tư cách 'Du học' rơi vào sau mốc này nên chủ động dự trù thêm ngân sách.
Lỗi thường gặp khi chuẩn bị hồ sơ du học Nhật
- Đăng ký EJU quá sát ngày đóng hồ sơ, không còn thời gian bổ sung giấy tờ nếu bị từ chối hồ sơ ban đầu — nên nộp sớm trong khung thời gian mở (ví dụ ngay đầu giai đoạn 6/7-30/7/2026 cho Đợt 2)
- Không phân biệt lệ phí nhập học (đóng 1 lần, không hoàn lại nếu rút hồ sơ) với học phí hàng năm — nhiều gia đình bị động về tài chính vì tính nhầm hai khoản này là một
- Nộp hồ sơ xin COE quá sát ngày nhập học, không tính dư thời gian xét duyệt 1,5-2 tháng — dẫn đến không kịp xin visa và lỡ kỳ nhập học tháng 4 hoặc tháng 9/10
- Nhầm rằng học bổng JASSO Gakushu Shoreihi có thể tự nộp hồ sơ trực tiếp — thực tế phải do trường đề cử, sinh viên cần chủ động liên hệ phòng hỗ trợ du học sinh ngay từ kỳ đầu
- Không cập nhật thông tin lệ phí tư cách lưu trú mới, dẫn đến bị động tài chính khi đến kỳ gia hạn rơi vào sau tháng 10/2026
- Nhầm lẫn diện học bổng MEXT (miễn phí hoàn toàn, xét trước khi sang Nhật) với các học bổng khác có tên gần giống do tổ chức tư nhân cấp
Mẹo thực tế cho du học sinh Việt Nam
- Nếu chưa tự tin thi EJU ngay, cân nhắc học 1-2 năm tại trường Nhật ngữ (nihongo gakko) trước — vừa nâng trình độ tiếng Nhật, vừa có thời gian ôn luyện EJU tại chỗ với môi trường thi cử quen thuộc hơn
- Chuẩn bị hồ sơ chứng minh tài chính sớm và đầy đủ — đây là khâu hay bị yêu cầu bổ sung nhiều lần nhất khi trường nộp hồ sơ xin COE, làm kéo dài thời gian xét duyệt
- Với hồ sơ xin học bổng MEXT diện Đại sứ quán, nên liên hệ trực tiếp Đại sứ quán Nhật Bản tại Hà Nội hoặc Tổng Lãnh sự quán tại TP.HCM để nắm mốc thời gian tuyển sinh chính xác từng năm, vì lịch có thể thay đổi
- Lưu bản COE điện tử trên ít nhất 2 thiết bị (điện thoại và email dự phòng), đồng thời in thêm 1 bản giấy để tránh trường hợp một số quầy thủ tục yêu cầu bản in
- Theo dõi số liệu cạnh tranh: cộng đồng du học sinh Việt Nam tại Nhật đã đạt 43.366 người và tăng đều mỗi năm, nghĩa là cạnh tranh học bổng và suất học tại các trường top ngày càng cao hơn — nên có phương án dự phòng cả trường tư thục lẫn quốc lập/công lập
- Dự trù ngân sách gia hạn tư cách lưu trú theo mức phí mới (dự kiến từ 10/2026) thay vì chỉ tính theo mức 6.000 yên cũ, đặc biệt nếu kỳ gia hạn đầu tiên của bạn rơi đúng giai đoạn chuyển tiếp
Việc cần làm trước khi nộp hồ sơ du học đại học Nhật Bản
- Xác định lộ trình: thi EJU trực tiếp (đại học công lập/quốc lập, nhiều trường tư) hay xét hồ sơ riêng qua trường tiếng/du học
- Đăng ký thi EJU đúng đợt: Đợt 1 nộp hồ sơ 16/2–12/3/2026 (thi 22/5/2026) hoặc Đợt 2 nộp hồ sơ 6/7–30/7/2026 (thi 16/10/2026)
- Chuẩn bị hồ sơ tài chính chứng minh khả năng chi trả (đóng vai trò quan trọng khi xin COE)
- Tìm hiểu học bổng MEXT (qua Đại sứ quán/trường) và JASSO Gakushu Shoreihi trước khi nộp hồ sơ nhập học
- Nộp hồ sơ xin COE qua trường ít nhất 3 tháng trước ngày nhập học dự kiến, tính dư thời gian xét duyệt 1,5-2 tháng
- Theo dõi thông báo chính thức về mức lệ phí tư cách lưu trú mới dự kiến áp dụng từ 10/2026 để chuẩn bị ngân sách gia hạn
- Chuẩn bị khoản học phí kỳ đầu: lệ phí nhập học khoảng 282.000 yên (trường quốc lập) cộng học phí kỳ 1
- Kiểm tra email thường xuyên để nhận COE điện tử, lưu file trên điện thoại dùng khi xin visa và nhập cảnh
Câu hỏi thường gặp
Không thi EJU có du học đại học Nhật được không?
Được, nhưng phạm vi hẹp hơn. Một số đại học tư thục và các suất học bổng riêng của trường xét hồ sơ trực tiếp (bài luận, phỏng vấn, bảng điểm) không yêu cầu EJU, nhưng phần lớn đại học quốc lập, công lập và nhiều đại học tư lớn vẫn coi EJU là điều kiện bắt buộc với ứng viên tự túc thi bằng tiếng Nhật. Nếu học qua diện MEXT giới thiệu qua Đại sứ quán, quy trình xét tuyển khác và không nhất thiết cần EJU tại vòng nộp hồ sơ ban đầu.
Học bổng MEXT và học bổng JASSO khác nhau thế nào?
MEXT là học bổng chính phủ toàn phần: miễn học phí, lệ phí thi tuyển, lệ phí nhập học, cộng trợ cấp sinh hoạt 117.000 yên/tháng, xét tuyển cạnh tranh qua Đại sứ quán hoặc trường giới thiệu trước khi sang Nhật. JASSO Gakushu Shoreihi là học bổng khuyến khích bổ sung 48.000 yên/tháng dành cho du học sinh tự túc đã đang học tại Nhật, do chính trường đề cử dựa trên kết quả học tập và hoàn cảnh kinh tế, không thay thế học phí phải đóng.
Lệ phí gia hạn tư cách lưu trú tăng có ảnh hưởng ngay bây giờ không?
Chưa áp dụng ngay. Mức phí mới (khoảng 33.000 yên cho gia hạn 1 năm so với 6.000 yên hiện tại) mới ở giai đoạn lấy ý kiến công chúng sau khi Quốc hội thông qua luật sửa đổi ngày 29/5/2026, dự kiến thi hành từ tháng 10/2026. Du học sinh có kỳ gia hạn tư cách 'Du học' rơi vào khoảng sau tháng 10/2026 nên chủ động dự trù thêm ngân sách và theo dõi thông báo chính thức từ Cục Quản lý xuất nhập cảnh.
Du học sinh Việt Nam có được hưởng chế độ hỗ trợ học phí mới của Nhật không?
Không. Chế độ hỗ trợ học phí mới mở rộng cho hộ gia đình đông con (từ 2025) chỉ áp dụng cho sinh viên có tư cách lưu trú vĩnh trú hoặc định trú, không áp dụng cho tư cách 'Du học'. Du học sinh Việt Nam giữ tư cách 'Du học' chỉ có thể tiếp cận hỗ trợ tài chính qua học bổng MEXT, JASSO, hoặc học bổng riêng của từng trường/tổ chức tư nhân.
COE điện tử có thay thế hoàn toàn bản giấy không?
COE điện tử (áp dụng từ 17/3/2023) là file PDF gửi qua email, có thể xuất trình trên điện thoại khi nộp hồ sơ xin visa tại Đại sứ quán/Lãnh sự quán Nhật và khi làm thủ tục nhập cảnh, giúp bỏ qua bước gửi bưu điện quốc tế mất thời gian. Tuy nhiên nên in thêm một bản giấy dự phòng vì một số quầy thủ tục vẫn có thể yêu cầu xuất trình bản in.
Bài viết dựa trên tư liệu tra cứu tại thời điểm 06/07/2026 từ JASSO, MEXT, Cục Quản lý xuất nhập cảnh Nhật Bản và Bộ Tư pháp Nhật Bản. Do lệ phí tư cách lưu trú mới đang trong giai đoạn lấy ý kiến công chúng, độc giả nên theo dõi cập nhật chính thức trước khi làm thủ tục gia hạn sau tháng 10/2026.
