Tại Nhật, phụ nữ mang thai được hưởng chế độ chăm sóc y tế toàn diện thông qua hệ thống bảo hiểm quốc dân hoặc xã hội. Các chính sách hỗ trợ tài chính như Trợ cấp sinh con và nuôi con một lần (Shussan Ikuji Ichijikin) giúp giảm gánh nặng chi phí, cùng với Sổ tay Sức khỏe Bà mẹ và Trẻ em (Boshi Techo) cung cấp các phiếu hỗ trợ khám thai miễn phí hoặc giảm giá.
1. Chuẩn bị và Xác nhận Mang thai
Khi nghi ngờ mình có thai, bước đầu tiên và quan trọng nhất là đến một phòng khám sản phụ khoa (産婦人科 - sanfujinka) để được kiểm tra và xác nhận. Bạn có thể tìm phòng khám gần nhà hoặc theo giới thiệu. Sau khi được bác sĩ xác nhận mang thai và dự kiến ngày sinh, bạn sẽ được cấp một giấy xác nhận mang thai. Với giấy này, bạn cần đến văn phòng hành chính địa phương (市役所/区役所 - shiyakusho/kuyakusho) nơi bạn đăng ký cư trú để đăng ký và nhận Sổ tay Sức khỏe Bà mẹ và Trẻ em (母子健康手帳 - Boshi Kenko Techo). Đây là một tài liệu vô cùng quan trọng, ghi lại toàn bộ quá trình mang thai, sinh nở và phát triển của trẻ sơ sinh, đồng thời chứa các phiếu hỗ trợ khám thai (妊婦健康診査受診票 - ninpu kenko shinsa jushinhyo) giúp giảm đáng kể chi phí khám định kỳ. Bạn cũng sẽ nhận được một số thông tin về các dịch vụ hỗ trợ bà mẹ và trẻ em tại địa phương.
- Xác nhận mang thai tại phòng khám sản phụ khoa.
- Đăng ký nhận Sổ tay Sức khỏe Bà mẹ và Trẻ em (Boshi Techo) tại văn phòng hành chính địa phương.
- Sổ Boshi Techo sẽ đi kèm các phiếu hỗ trợ khám thai, giúp giảm gánh nặng tài chính.
2. Khám thai định kỳ và các hỗ trợ tài chính
Lịch khám thai định kỳ ở Nhật Bản thường rất chặt chẽ, đảm bảo theo dõi sát sao sức khỏe của cả mẹ và bé. Thông thường, bạn sẽ khám mỗi 4 tuần cho đến tuần thứ 23, mỗi 2 tuần từ tuần 24 đến 35, và mỗi tuần từ tuần 36 cho đến khi sinh. Các phiếu hỗ trợ khám thai trong Boshi Techo sẽ chi trả phần lớn chi phí cho các lần khám này, bao gồm siêu âm cơ bản, xét nghiệm máu, nước tiểu. Tuy nhiên, các xét nghiệm chuyên sâu hoặc khám ngoài lịch trình có thể phát sinh thêm chi phí. Về hỗ trợ tài chính, chính phủ Nhật Bản có Trợ cấp sinh con và nuôi con một lần (出産育児一時金 - Shussan Ikuji Ichijikin) với số tiền khoảng 500.000 yên (tính đến năm 2023, có thể thay đổi nhẹ vào 2026), được chi trả cho mỗi lần sinh con, không phân biệt quốc tịch hay loại hình bảo hiểm. Khoản này thường được bệnh viện nhận trực tiếp từ quỹ bảo hiểm, trừ vào tổng chi phí sinh nở của bạn. Ngoài ra, nếu bạn đang làm việc và tham gia Bảo hiểm Xã hội (社会保険 - Shakai Hoken), bạn có thể được hưởng Trợ cấp thai sản (出産手当金 - Shussan Teatekin) trong thời gian nghỉ trước và sau sinh, và Trợ cấp nghỉ chăm sóc con (育児休業給付金 - Ikuji Kyugyo Kyufukin) nếu bạn nghỉ làm để chăm sóc con.
- Lịch khám thai định kỳ chặt chẽ: mỗi 4 tuần (đến tuần 23), mỗi 2 tuần (tuần 24-35), mỗi tuần (từ tuần 36).
- Sử dụng phiếu hỗ trợ trong Boshi Techo để giảm chi phí khám thai.
- Trợ cấp sinh con và nuôi con một lần (Shussan Ikuji Ichijikin): khoảng 500.000 yên, chi trả cho mỗi lần sinh.
- Trợ cấp thai sản (Shussan Teatekin) và Trợ cấp nghỉ chăm sóc con (Ikuji Kyugyo Kyufukin) dành cho người tham gia Bảo hiểm Xã hội.
3. Quá trình sinh nở và chăm sóc sau sinh
Quá trình sinh nở ở Nhật Bản thường diễn ra tại bệnh viện hoặc phòng khám sản phụ khoa. Hầu hết các cơ sở y tế đều khuyến khích sinh thường tự nhiên, nhưng cũng có các lựa chọn như sinh mổ hoặc sinh có gây tê ngoài màng cứng tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe của mẹ và bé cũng như chính sách của từng bệnh viện. Chi phí sinh nở tự nhiên dao động khoảng 400.000 – 600.000 yên, trong khi sinh mổ có thể cao hơn. Sau sinh, mẹ và bé thường ở lại bệnh viện khoảng 4-6 ngày đối với sinh thường và 7-10 ngày đối với sinh mổ để được theo dõi và hướng dẫn chăm sóc sơ sinh. Trong thời gian này, các y tá sẽ hướng dẫn mẹ cách cho con bú, thay tã, tắm cho bé và chăm sóc vết thương. Sau khi xuất viện, điều quan trọng là đăng ký khai sinh cho bé tại văn phòng hành chính địa phương trong vòng 14 ngày kể từ ngày sinh. Bạn sẽ cần giấy chứng sinh do bệnh viện cấp (出生証明書 - shussho shomeisho), sổ Boshi Techo, và con dấu (inkan) của bố hoặc mẹ. Việc đăng ký này là cơ sở để bé được cấp các quyền lợi công dân và y tế.
- Sinh nở tại bệnh viện hoặc phòng khám sản phụ khoa, chi phí sinh thường khoảng 400.000 – 600.000 yên.
- Thời gian lưu viện sau sinh: 4-6 ngày (sinh thường), 7-10 ngày (sinh mổ).
- Đăng ký khai sinh (出生届 - Shussho Todoke) cho bé tại văn phòng hành chính địa phương trong vòng 14 ngày sau sinh.
4. Quyền lợi và thủ tục hành chính liên quan
Sau khi bé được đăng ký khai sinh và có giấy tờ hợp lệ, bạn cần thực hiện một số thủ tục hành chính khác để đảm bảo bé được hưởng đầy đủ quyền lợi. Đầu tiên là đăng ký Bảo hiểm Y tế cho bé, thường là Bảo hiểm Y tế Quốc dân (国民健康保険 - Kokumin Kenko Hoken) hoặc Bảo hiểm Xã hội (社会保険 - Shakai Hoken) tùy thuộc vào loại bảo hiểm của bố mẹ. Sau đó, bạn có thể nộp đơn xin Trợ cấp trẻ em (児童手当 - Jido Teate) tại văn phòng hành chính địa phương. Khoản trợ cấp này được chi trả hàng tháng cho trẻ em dưới 15 tuổi, với mức hỗ trợ khác nhau tùy theo độ tuổi của trẻ và thu nhập của gia đình. Đối với người nước ngoài, việc đăng ký quốc tịch cho bé cũng là một vấn đề cần lưu ý. Nếu bố hoặc mẹ là người Việt Nam, bạn có thể đăng ký quốc tịch Việt Nam cho bé tại Đại sứ quán hoặc Lãnh sự quán Việt Nam tại Nhật Bản. Đồng thời, bạn cũng cần làm thủ tục đăng ký cư trú và xin visa cho bé tại Cục Quản lý Xuất nhập cảnh (入管 - Nyukan) nếu bé không mang quốc tịch Nhật Bản. Cuối cùng, đừng quên tìm một bác sĩ nhi khoa (小児科 - shonika) uy tín để bé được tiêm chủng đầy đủ theo lịch và khám sức khỏe định kỳ.
- Đăng ký Bảo hiểm Y tế cho bé (Kokumin Kenko Hoken hoặc Shakai Hoken).
- Nộp đơn xin Trợ cấp trẻ em (Jido Teate) tại văn phòng hành chính địa phương.
- Đăng ký quốc tịch Việt Nam cho bé tại Đại sứ quán/Lãnh sự quán Việt Nam.
- Làm thủ tục đăng ký cư trú và xin visa cho bé tại Cục Quản lý Xuất nhập cảnh.
- Tìm bác sĩ nhi khoa và đảm bảo bé được tiêm chủng đầy đủ.
Câu hỏi thường gặp
Chi phí sinh con ở Nhật là bao nhiêu?
Chi phí sinh con tự nhiên ở Nhật Bản thường dao động khoảng 400.000 đến 600.000 yên. Sinh mổ có thể tốn kém hơn. Tuy nhiên, phần lớn chi phí này sẽ được bù đắp bởi Trợ cấp sinh con và nuôi con một lần (Shussan Ikuji Ichijikin) khoảng 500.000 yên, cùng với các phiếu hỗ trợ khám thai trong Boshi Techo.
Làm sao để xin Sổ tay Sức khỏe Bà mẹ và Trẻ em (Boshi Techo)?
Sau khi được bác sĩ xác nhận mang thai, bạn mang giấy xác nhận đó đến văn phòng hành chính địa phương (Shiyakusho/Kuyakusho) nơi bạn đăng ký cư trú. Tại đây, bạn sẽ được hướng dẫn điền đơn và nhận Boshi Techo cùng với các phiếu hỗ trợ khám thai và thông tin hữu ích khác.
Người nước ngoài có được hưởng trợ cấp thai sản không?
Có, người nước ngoài đang cư trú hợp pháp tại Nhật Bản và tham gia hệ thống bảo hiểm y tế (Bảo hiểm Y tế Quốc dân hoặc Bảo hiểm Xã hội) đều được hưởng các quyền lợi thai sản tương tự công dân Nhật Bản, bao gồm Trợ cấp sinh con và nuôi con một lần (Shussan Ikuji Ichijikin) và các phiếu hỗ trợ khám thai. Nếu tham gia Bảo hiểm Xã hội, bạn cũng có thể được hưởng Trợ cấp thai sản và Trợ cấp nghỉ chăm sóc con.
